W 2014 r. EU-OSHA rozpoczęła 3-letni projekt, którego celem była identyfikacja skutecznych rozwiązań politycznych, strategii i działań praktycznych do zarządzania BHP w miejscu pracy w MMP, które mają kluczowe znaczenie dla społeczeństwa oraz gospodarki UE. Projekt, który zlecono grupie badaczy tworzących konsorcjum SESAME (od ang.
Powrót do pracy po średnio- lub długoterminowej nieobecności spowodowanej chorobą to złożony proces. Obejmuje on przestrzeganie szeregu kroków i połączonych działań różnych zawodów, które niekoniecznie mają w zwyczaju współpracować. Miejsce pracy powinno być głównym punktem systemu powrotu do pracy. W związku z tym EU-OSHA zleciła badanie nad politykami oraz systemami rehabilitacji i powrotu do pracy, które łączy dobre praktyki z całej Europy.
Każdego roku u ok. 1,6 mln aktywnych zawodowo osób w Europie diagnozuje się nowotwory. Według badania przedstawionego podczas warsztatów EU-OSHA na temat nowotworów pochodzenia zawodowego, mimo że istnieje wiele środków dotyczących zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego i problemów zdrowotnych związanych ze stresem, istnieje mniej środków reintegracji oraz środków dotyczących powrotu do pracy pracowników dotkniętych nowotworami, w tym nowotworami pochodzenia zawodowego.
Coraz więcej osób, które pokonały nowotwory wraca do pracy. Ważne jest, aby ułatwić im rehabilitację zarówno w celu promowania dobrego samopoczucia tej wrażliwej grupy, jak i zmniejszenia następstw społeczno-ekonomicznych. EU-OSHA przyjrzała się tej kwestii i opublikowała przeglądy rehabilitacji i powrotu do pracy po nowotworach oraz zalecenia dla przedsiębiorstw.
Rehabilitacja i powrót do pracy po nowotworach: Przegląd literatury
9 studiów przypadku w zakresie programów rehabilitacji / powrotu do pracy
Programy nadzoru zdrowotnego należy opracowywać jedynie w przypadku, gdy zwiększają ochronę i profilaktykę zagrożeń i spełniają cztery kryteria: potrzeba, stosowność, znaczenie naukowe i skuteczność. Zazwyczaj są one organizowane przez służby medycyny pracy. Międzynarodowa Komisja ds. Kodeksu Etyki Zdrowia Zawodowego określa etyczne kryteria dotyczące profilaktycznej opieki lekarskiej.
Niektóre europejskie dyrektywy oraz elementy prawa krajowego określają zawartość i metodologię profilaktycznej opieki lekarskiej w przypadku konkretnych czynników. Należy prowadzić rejestry i informować pracowników o wynikach. Ponieważ informacje te są poufne, pracodawca jednak jest informowany tylko o zdolności pracownika do pracy oraz środkach, które należy podjąć w miejscu pracy.
Wymogi dotyczące udostępniania monitorowania i danych profilaktycznej opieki lekarskiej oraz szczegółowe przepisy w zakresie prowadzenia rejestrów również są określone w dyrektywach. Na przykład dyrektywa w sprawie czynników rakotwórczych i mutagenów określa, że rejestry należy przechowywać przez 40 lat.
Związane z pracą narażenie na czynniki biologiczne może wiązać się z szeregiem problemów zdrowotnych, w tym z chorobami zakaźnymi, nowotworami i alergiami. Niektóre czynniki biologiczne mogą również mieć szkodliwy wpływ na nienarodzone dzieci.
Pracownicy niektórych sektorów, takich jak usługi opieki zdrowotnej i weterynaryjne, rolnictwo, zarządzanie ściekami oraz laboratoria są szczególnie narażeni. Mogą oni pracować bezpośrednio z drobnoustrojami lub być na nie narażeni poprzez kontakt np. z płynami ustrojowymi lub glebą. Jeśli źródło narażenia na czynnik biologiczny jest znane, stosunkowo łatwo można zapobiec skutkom szkodliwym dla zdrowia. Zarządzanie ryzykiem związanym z nieznanym źródłem jest zdecydowanie trudniejsze.
EU-OSHA udostępnia publikacje na ten temat:
Czynniki biologiczne i choroby zawodowe: wyniki przeglądu literatury, badanie eksperckie i analiza systemów monitorowania: sprawozdanie i streszczenie
Dokumenty konsultacyjne określające sektory o wysokim stopniu narażenia na czynniki biologiczne: opieka zdrowotna, miejsca pracy związane z podróżami i kontaktami z podróżnymi, zawody związane ze zwierzętami, gospodarowanie odpadami i oczyszczanie ścieków oraz uprawa roli.
Sprawozdania monitorujące na temat chorób związanych z pracą, które uznaje się za wczesne sygnały ostrzegawcze mogą pomóc w zidentyfikowaniu sytuacji lub miejsc pracy, w których należy poprawić zarządzanie bezpieczeństwem i zdrowiem w pracy. EU-OSHA opublikowała badania nad systemami ostrzegania i nadzoru wybiórczego, aby rejestrować wczesne objawy chorób związanych z pracą:
Systemy ostrzegania i nadzoru wybiórczego – przegląd literatury
Systemy ostrzegania i nadzoru wybiórczego – warsztat dla specjalistów – przebieg
Metody oparte na systemach ostrzegania i nadzoru wybiórczego w UE na potrzeby identyfikacji chorób związanych z wykonywaną pracą: Sprawozdanie i streszczenie
Systemy ostrzegania i nadzoru wybiórczego – warsztaty z zakresu polityki – przebieg
W ciągu ostatnich 10 lat liczba wypadków w miejscu pracy zmniejszyła się o 25%. Szacuje się jednak, że nadal każdego roku za 2,4 mln zgonów na całym świecie odpowiadają choroby związane z pracą, z których 200 000 przypadków ma miejsce w Europie.
Praca EU-OSHA w zakresie chorób związanych z pracą ma na celu zapewnić podstawę naukową dla profilaktyki, polityki i praktyki. Kolejnym istotnym celem jest zapewnić lepszy przegląd zakresu obciążenia zawodowego wywołanego chorobą.
Choroby związane z pracą obejmują:
- Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego
- Stres oraz choroby psychiczne
- Nowotwory pochodzenia zawodowego
- Choroby skóry
- Choroby związane z pracą wywołane czynnikami biologicznymi
Obecne projekty
W 2015 r. EU-OSHA rozpoczęła projekt, który obejmuje trzy obszary badań, polityki i praktyki w zakresie chorób związanych z pracą:
Definicje i przepisy
„Choroba związana z pracą” to każda choroba wywołana czynnikami miejsca pracy lub przez nie zaostrzona. Dotyczy to wielu chorób, których przyczyny są bardziej złożone, w tym połączenie czynników zawodowych i niezwiązanych z pracą.
„Choroba zawodowa” to każda choroba wywołana głównie przez narażenie w miejscu pracy na fizyczne, organizacyjne, chemiczne lub biologiczne czynniki ryzyka lub na połączenie tych czynników. Choroby zawodowe to głównie te wymienione w przepisach krajowych jako wynikające z narażenia w miejscu pracy na czynniki ryzyka. Uznanie choroby zawodowej może być związane z odszkodowaniem, jeśli jasne jest, że istnieje związek przyczynowy między narażeniem zawodowym i chorobą.
Europejski wykaz chorób zawodowych przedstawia zalecenia dotyczące tego, które choroby zawodowe należy umieścić w krajowych wykazach sporządzanych przez państwa członkowskie. Formułuje również zalecenia na temat wprowadzania przepisów w zakresie odszkodowania, profilaktyki i gromadzenia danych statystycznych.
Wytyczne na poziomie UE oraz na poziomie krajowym określają diagnostyczne kryteria i kryteria narażenia w celu uznania choroby związanej z pracą za wymienioną w wykazie chorobę zawodową. Dodatkowe kryteria mają zastosowanie w przypadku odszkodowania, głównie związane z minimalnym stopniem urazu lub niezdolnością do pracy. Wiele państw członkowskich publikuje dane na temat uznanych chorób zawodowych w corocznych sprawozdaniach, na przykład w sprawozdaniach na temat stanu bezpieczeństwa i zdrowia w pracy.
Co powoduje choroby w miejscu pracy?
Wiele rodzajów chorób, w tym, nowotwory, zaburzenia układu oddechowego, choroby układu krążenia, choroby skóry, zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego i problemy natury psychicznej mogą być spowodowane lub zaostrzone przez pracę. Chociaż główne przyczyny takich chorób mogą być złożone, można wskazać pewne narażenia w miejscu pracy, które przyczyniają się do rozwoju lub postępu choroby, np.:
- substancje niebezpieczne, takie jak czynniki chemiczne i biologiczne, w tym substancje rakotwórcze
- promieniowanie, w tym promieniowanie jonizujące i słoneczne promieniowanie ultrafioletowe
- czynniki fizyczne, w tym wibracje, hałas, ręczne podnoszenie ciężarów oraz siedzący tryb pracy
- czynniki związane z organizacją pracy i czynniki dotyczące zagrożenia psychospołecznego, takie jak praca zmianowa i stres.
Ważne jest, aby ściśle monitorować zagrożenia związane z takimi rodzajami narażenia oraz ich połączeniami ze sobą i zmieniającymi się harmonogramami pracy.
Zwiększanie świadomości i promocja profilaktyki
Dobre praktyki na poziomie przedsiębiorstwa obejmują promowanie kultury zapobiegania zagrożeniom oraz dobrego samopoczucia w miejscu pracy. Istotne jest również, aby przedsiębiorstwa oceniały i zarządzały zagrożeniami oraz przestrzegały hierarchii środków prewencyjnych.
Inne sposoby na ograniczenie występowania chorób związanych z pracą to stosowanie aktywnego monitorowania w celu zapobiegania pogarszaniu się stanu zdrowia oraz wspieranie zdrowszego miejsca pracy poprzez działania promujące zdrowie w miejscu pracy.