Przyszłe wydarzenia i kryzysy związane ze zmianą klimatu

Przedmiot badania prognostycznego

• Zbadanie, w jaki sposób polityka i praktyki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy powinny ewoluować, aby sprostać zmieniającym się realiom rynku pracy będącym wynikiem zmiany klimatu i związanych z nią zjawisk.
• Przyjęcie perspektywy wykraczającej poza bezpośrednie zagrożenia związane z klimatem (np. stres cieplny), pozwalającej skupić się na tym, jak przystosowanie się do „nowej normalności” wpłynie na warunki pracy.
• Określenie nowych zagrożeń dla pracowników, wynikających ze zmian w miejscu pracy, harmonogramach, narażeniu i materiałach, procesach produkcyjnych oraz potrzebach w zakresie umiejętności.
• Dostarczenie analiz, które pomogą decydentom i zainteresowanym stronom przewidywać nadchodzące zmiany i przełomowe wydarzenia, a zarazem pozwolą zapewnić bezpieczeństwo i zdrowie pracowników w nadchodzących dziesięcioleciach.

Jak zmiana klimatu i związane z nią zjawiska wpływają na zatrudnienie, miejsca pracy oraz bezpieczeństwo i higienę pracy

• Zmiana klimatu przeobraża sposób wykonywania pracy – od coraz częstszych susz, fal upałów i powodzi po pojawianie się nowych wektorów chorób.
• Ponadto wpływ na warunki pracy będą miały powiązane działania zapobiegawcze i adaptacyjne, takie jak przebudowa infrastruktury, planowanie urbanistyczne, procesy organizacyjne czy zmiany charakteru pracy.
• Działania w dziedzinie klimatu, takie jak Europejski Zielony Ład, dekarbonizacja i przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym będą silnie oddziaływać na regiony, społeczności i miejsca pracy.
• Proces adaptacji wiąże się zarówno z wyzwaniami, jak i szansami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ponieważ działania podejmowane w gospodarce o obiegu zamkniętym, takie jak naprawa, recykling i demontaż, mogą przyczynić się do tworzenia trwałych miejsc pracy, ale mogą również przynieść nowe zagrożenia związane z materiałami, gospodarką odpadami i transportem.
• Wpływ ten potęgują szersze czynniki, takie jak migracja, napięcia geopolityczne i niepewność gospodarcza, które kształtują kierunek rozwoju organizacji i rynków pracy.

Zagrożenia BHP, którym należy przeciwdziałać

• Zagrożenia dla zdrowia związane z dobrostanem fizycznym i psychicznym, pojawiające się choroby przenoszone przez wektory oraz nowe wzorce narażenia.
• Substancje niebezpieczne, zanieczyszczenie i stres cieplny.
• Konieczne jest uzyskanie większej odporności i nowych umiejętności pozwalających radzić sobie z niepewnością wynikającą z zakłóceń w działalności spowodowanych niestabilnością finansową, techniczną lub społeczną.
• Nowe technologie i profile zawodowe będące wynikiem działań w dziedzinie klimatu (np. transformacja ekologiczna), takie jak energia ze źródeł odnawialnych, elektryfikacja, zrównoważone budownictwo, odporne projektowanie obszarów miejskich i zmiany w systemie żywnościowym.
• Rosnące nierówności, dotykające zwłaszcza starszych pracowników oraz osoby ze schorzeniami współistniejącymi.

Scenariusze przyszłości

W scenariuszach przyszłości przeanalizowano potencjalny pośredni wpływ zmiany klimatu na BHP. Metoda ta przedstawia szereg wersji potencjalnego przebiegu zdarzeń w przyszłości. Nie są to prognozy, lecz przykłady pokazujące, w jaki sposób kluczowe czynniki niepewności mogą na siebie oddziaływać. Pokazując, co może się wydarzyć, scenariusze pomagają ludziom wyobrazić sobie różne potencjalne wyniki i zastanowić się nad ich konsekwencjami.

Scenariusz 1 – Sprawiedliwa transformacja: jest to scenariusz optymistyczny, w którym neutralność klimatyczna i silna ochrona pracowników rozwijają się równolegle.

Scenariusz 2 – Oazy BHP: solidne systemy BHP współistnieją z brakiem działań na rzecz klimatu, co prowadzi do głębokich nierówności i uzależnienia od automatyzacji.

Scenariusz 3 – Wyścig klimatyczny: pośpieszne działania na rzecz klimatu bez odpowiednich zabezpieczeń BHP stwarzają poważne nowe zagrożenia dla pracowników.

Scenariusz 4 – Nadzieja obywatelska: w obliczu słabych instytucji ochrona pracowników opiera się na samoorganizacji, uwidaczniając kruchość rozwiązania opartego na działaniach podmiotów niepaństwowych.

Chociaż nasze scenariusze opierają się na dostępnych danych, do priorytetowych obszarów analizy należą: lęk ekologiczny, masowa migracja, gospodarka w szerszym ujęciu, technologia, przystosowanie się do zmiany klimatu, nowe sposoby pracy i nowe wartości oraz nowe umiejętności i zawody.