Napo wraz z kolegami z pracy występują w serii kreskówek, nie używając mowy w żadnym konkretnym języku. Dzięki tej formule wszyscy widzowie bez względu na pochodzenie, kulturę czy wiek mogą utożsamiać się z bohaterem. Filmy obejmują szeroką gamę zagadnień bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, na przykład:

• stres związany z pracą i zagrożenia psychospołeczne: Napo w ... Stres w natarciu;
• poślizgnięcia i potknięcia: Samo życie;
• zagrożenia zawodowe związane z substancjami chemicznymi: Uwaga: substancje niebezpieczne!

Przed wykorzystaniem filmów Napo prosimy o zapoznanie się z prawami i zezwoleniami.

Te zasoby online opracowano tak, aby pomóc podmiotom w korzystaniu z filmów Napo nie tylko po to, by podnosić świadomość na temat zagadnień związanych z BHP, ale także by generować dyskusje grupowe wśród ich pracowników i osób w łańcuchach dostaw. Nadają się również do wykorzystania podczas kursów szkolenia zawodowego.

Pierwsza seria zatytułowana „Czym są zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego” wspiera osoby fizyczne i podmioty w rozważaniach na temat zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, takich jak ból pleców, schorzenia kończyn górnych i urazy spowodowane chronicznym przeciążeniem organizmu, w każdym aspekcie życia pracownika. Tego rodzaju refleksje mogą pomóc podmiotom w opracowaniu kompletnych rozwiązań mających na celu zmniejszenie wpływu zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego i tym samym pomoże im zapewnić pracownikom, ich rodzinom i społecznościom prowadzenie życia zawodowego na zadowalającym poziomie.

Napo pomaga również zaznajomić uczniów szkół podstawowych z tematyką bezpieczeństwa i zdrowia. EU-OSHA opracowała internetowy zestaw narzędzi dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy dla nauczycieli. Dostępne są pakiety edukacyjne zawierające:

• główne przesłanie i cele nauki,
• pomysły na ćwiczenia i zasoby online,
• przykładowe konspekty 45-minutowych lekcji.

Po sukcesie projektu pilotażowego lekcje są opracowywane i rozwijane w całej Europie.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 2062/94 z dnia 18 lipca 1994 roku ustanawiające Europejską Agencję Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy wymaga powołania do życia krajowego punktu centralnego, który będzie właściwym organem krajowym lub wskazaną przez niego instytucją krajową.

Krajowy punkt centralny ma obowiązek uwzględniać punkt widzenia partnerów społecznych na szczeblu krajowym zgodnie z ustawodawstwem lub praktyką krajową .

Każdy punkt centralny kieruje własną siecią trójstronną złożoną z organów rządowych oraz przedstawicieli stowarzyszeń pracowników i prawodawców. Krajowa sieć odzwierciedla sytuację w państwie członkowskim i nie jest tworzona przez EU-OSHA.

Wnosi ona wkład w pracę EU-OSHA i mechanizm rozpowszechniania produktów i informacji w danym kraju. Ponadto krajowe punkty centralne mają udział w planowaniu i realizacji kampanii EU-OSHA oraz wyznaczaniu ekspertów krajowych do udziału w grupach i spotkaniach Agencji.

Jako kraje EOG, Norwegia, Islandia i Liechtenstein również posiadają krajowe punkty centralne, które w pełni uczestniczą w sieci punktów centralnych EU-OSHA, i są traktowane na takiej samej zasadzie jak państwa członkowskie. Szwajcaria jako państwo EFTA także uczestniczy w sieci punktów centralnych EU-OSHA.

EU-OSHA ma również krajowe punkty centralne w regionie Zachodnich Bałkanów i w Turcji utworzone za pośrednictwem programu finansowanego przez Instrument Pomocy Przedakcesyjnej (IPA). Obecnie uczestniczą w nim następujące kraje: Albania, Bośnia i Hercegowina, Macedonia Północna, Kosowo (o statusie określonym rezolucją RB ONZ nr 1244/99), Czarnogóra, Serbia i Turcja.

Celem tej współpracy jest przygotowanie tych krajów na przyszłe pełne uczestnictwo w sieci EU-OSHA i wkład w rozwój kultury zapobiegania ryzyku. Wspierane działania są w większości związane z wymianą informacji i działaniami dotyczącymi podnoszenia świadomości w zakresie BHP zgodnie z kampaniami informacyjnymi pod hasłem „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy”.

Zestaw stanowi pomoc w zaplanowaniu kampanii i wyborze:

• przesłania,
• odbiorców,
• zasięgu geograficznego,
• budżetu i innych spraw.

Nie jest to jednak zbiór ścisłych reguł, których należy przestrzegać, lecz raczej zestaw zaleceń, które można dobierać i dostosowywać do potrzeb każdej organizacji i jej specyficznych uwarunkowań.

Zestaw narzędzi zawiera propozycje środków, które przyczynią się do sukcesu kampanii, w tym narzędzi w zakresie:

• komunikacji medialnej,
• reklamy,
• imprez.

Są tu porady i wskazówki oraz praktyczne przykłady ich zastosowania.

Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracowników, ze szczególnym uwzględnieniem młodych pracowników. Zatrudnienie młodej osoby powinno być poprzedzone oceną ryzyka i wprowadzeniem środków ochrony.

Młodym pracownikom należy zapewnić odpowiednią pracę, szkolenie i nadzór. Pracodawcy powinni wspierać silną kulturę bezpieczeństwa i angażować młodych pracowników w kwestie bezpieczeństwa. W przypadku pracowników w wieku poniżej 18 lat zastosowanie mają szczególne zasady.

Dyrektywa Rady 94/33 /WE ustanawia obowiązki prawne pracodawców. Obowiązki te zostały określone w przepisach poszczególnych państw członkowskich. Dobrym źródłem porad są krajowe organizacje BHP i związki zawodowe.

Zapoznaj się z biuletynem dla pracodawców.

Młodzi ludzie mają prawo do zadawania pytań, zgłaszania zastrzeżeń i odmowy wykonywania prac, które są niebezpieczne.

Jednocześnie mają oni obowiązek przestrzegać zasad BHP oraz dbać o bezpieczeństwo własne i kolegów.

Jeśli jesteś młodym pracownikiem i masz problem, powinieneś komuś o nim powiedzieć. Zgłoś sprawę szefowi, o ile to możliwe. Jeśli nie, porozmawiaj ze specjalistą ds. bezpieczeństwa, personelem BHP, rodzicem, opiekunem lub zaufanym kolegą. Dobrym źródłem porad są krajowe organizacje BHP i związki zawodowe.

• Pytaj, jeśli coś budzi twoje wątpliwości.
• Poznaj swoje prawa i możliwości uzyskania pomocy.
• Miej pojęcie o zagrożeniach i dowiedz się, jak postępować w nagłym przypadku.
• Nie podejmuj się zadań, w których nie zostałeś przeszkolony, i przestrzegaj procedur.

Zapoznaj się z biuletynem dla młodych pracowników.

Nauczyciele mają do odegrania ważną rolę.Jeśli u młodych ludzi uda się wykształcić dobre nastawienie do profilaktyki ryzyka i zrozumienie problemu, pomoże to zapewnić im bezpieczeństwo na całe życie.

Wykorzystując popularną postać Napo, EU-OSHA opracowała szereg zestawów narzędzi dla nauczycieli z zakresu edukacji BHP. Celem jest zaznajomienie uczniów szkół podstawowych z tematyką BHP poprzez edukację, ale i zabawę w oparciu o filmy z Napo i twórcze aktywności.

Nauczyciele zaangażowani w organizację szkoleń zawodowych lub staży powinni sprawdzać stosowane u pracodawcy rozwiązania z zakresu BHP.

Dowiedz się więcej o włączaniu tematyki BHP w nurt edukacji.

Rodzice mogą wspierać młodych ludzi, upewniając się, że rozumieją oni swoje prawa i obowiązki. Pomocna może być też rozmowa z dziećmi o pracy i uczelni oraz o kwestiach bezpieczeństwa i zdrowia.

Zapoznaj się z biuletynem dla rodziców.

Występują różnice, które wpływają na zagrożenia dla kobiet i mężczyzn. Kobiety:

• pracują w konkretnych sektorach i wykonują konkretne rodzaje pracy;
• łączą obowiązki domowe z zawodowymi;
• są niedostatecznie reprezentowane na szczeblu kierownictwa i zarządu;
• fizycznie różnią się od mężczyzn, choć często różnice wśród kobiet są większe niż pomiędzy kobietami i mężczyznami, na przykład jeśli chodzi o siłę fizyczną;
• wykonują prace, które są często mylnie postrzegane jako łatwe i bezpieczne.

Różnice te często nie znajdują odzwierciedlenia w praktyce BHP. Co więcej, zagrożenia dla kobiet wynikające z obciążenia pracą i stresu w miejscu pracy są często niedoszacowane. EU-OSHA dąży do uwypuklenia tych różnic i poprawy stanu BHP w obszarach, które w największym stopniu dotyczą kobiet.

Podejście do BHP z uwzględnieniem kwestii płci oznacza zidentyfikowanie i uwzględnienie różnic pomiędzy kobietami i mężczyznami.

Pracodawcy mogą:

• dążyć do uczynienia pracy bezpieczniejszą i łatwiejszą dla wszystkich;
• uwzględniać kwestie płci w ocenie ryzyka;
• przeanalizować rzeczywiście wykonywaną pracę i unikać założeń dotyczących tego, kto i dlaczego jest zagrożony ryzykiem;
• zapewnić elastyczne godziny pracy;
• zaangażować kobiety w proces podejmowania decyzji BHP.

Takie podejście jest korzystne dla wszystkich pracowników, nie tylko kobiet.

Zapoznaj się z opracowanymi przez EU-OSHA biuletynami dla pracodawców dotyczącymi kwestii płci i oceny ryzyka.

Głównym celem jest zapewnienie, aby kwestie związane z płcią były uwzględniane w procesie kształtowania polityki i podejmowania decyzji w miejscu pracy i na poziomie UE. EU-OSHA aktywnie bada zagrożenia i tendencje związane z płcią. Obejmuje to badania skupione na sektorach, w których pracują kobiety (np. prace porządkowe) i na zagrożeniach, które dotyczą szczególnie kobiet. Ponadto włączamy tematykę płci w nurt innych obszarów badawczych.

Zapewniamy narzędzia i informacje, aby wesprzeć pracodawców w określaniu i wdrażaniu oceny ryzyka uwzględniającej różnice płci.

Zapraszamy również do zapoznania się z badaniami EU-OSHA dotyczącymi nowych zagrożeń i tendencji w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia kobiet w pracy, a także z podręcznikami dobrych praktyk i narzędziami oceny ryzyka.

Większość zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego rozwija się na przestrzeni czasu. Zazwyczaj nie występuje jedna przyczyna zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego; w grę wchodzą często różne czynniki ryzyka oddziałujące razem, w tym czynniki fizyczne i biomechaniczne, organizacyjne i psychospołeczne oraz indywidualne.

Fizyczne i biomechaniczne czynniki ryzyka mogą obejmować:

• przenoszenie ciężkich przedmiotów, zwłaszcza ze zgiętym i skręconym tułowiem,
• powtarzające się lub energiczne ruchy,
• niewygodna i nieruchoma pozycja,
• wibracje, słabe oświetlenie lub niska temperatura środowiska pracy,
• szybkie tempo pracy,
• długotrwałe siedzenie lub stanie w tej samej pozycji.

Organizacyjne i psychospołeczne czynniki ryzyka mogą obejmować:

• wysokie wymagania związane z pracą lub mała autonomia,
• brak przerw lub możliwości zmiany pozycji pracy,
• pracę z dużą prędkością, także jako konsekwencja wprowadzenia nowych technologii,
• długie godziny pracy i praca zmianowa,
• znęcanie się, nękanie i dyskryminacja w miejscu pracy,
• niski poziom zadowolenia z pracy.

Zasadniczo wszystkie czynniki psychospołeczne i organizacyjne (zwłaszcza gdy są połączone z zagrożeniami fizycznymi) mogą prowadzić do stresu, zmęczenia, lęków i innych reakcji, które z kolei zwiększają ryzyko wystąpienia zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego.

Indywidualne czynniki ryzyka mogą obejmować:

• przebyte choroby,
• wydolność fizyczną,
• styl życia i nawyki (np. palenie, brak wysiłku fizycznego).

Nie istnieje jedno rozwiązanie, a w nietypowych lub poważnych przypadkach czasami może zachodzić potrzeba zasięgnięcia porady ekspertów. Często jednak rozwiązanie jest proste i tanie: np. wystarczy zapewnić wózek do przeładunku towarów lub zmienić położenie przedmiotów na biurku.

Aby przeciwdziałać zaburzeniom układu mięśniowo-szkieletowego, pracodawcy powinni stosować kombinację dwóch elementów:

• Ocena ryzyka: przyjmując całościowe podejście, należy dokonać oceny pełnego spektrum przyczyn i im przeciwdziałać (patrz powyżej). Ważne jest również uwzględnienie pracowników, którzy mogą być w większym stopniu narażeni na zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego. Priorytetem jest wyeliminowanie zagrożeń, ale także dostosowanie pracy do pracowników.
• Udział pracowników: należy zaangażować pracowników i ich przedstawicieli w dyskusje na temat ewentualnych problemów i rozwiązań.

Dowiedz się więcej na temat zapobiegania zaburzeniom układu mięśniowo-szkieletowego związanym z pracą.

Po ukończeniu oceny ryzyka należy opracować listę środków uszeregowanych według ważności, a pracownicy i ich przedstawiciele powinni być zaangażowani w ich wdrażanie. Działania powinny koncentrować się na profilaktyce podstawowej, ale także na środkach służących zminimalizowaniu stopnia wszelkich urazów. Ważne jest, aby zapewnić wszystkim pracownikom otrzymanie odpowiednich informacji, edukacji i szkoleń na temat BHP w miejscu pracy oraz wiedzy na temat tego, jak unikać określonych zagrożeń i ryzyka.

Środki mogą obejmować następujące zagadnienia:

• Układ miejsca pracy: należy je przystosować w sposób sprzyjający przyjmowaniu korzystniejszych postaw ciała w pracy.
• Wyposażenie: powinno być ono zaprojektowane zgodnie z zasadami ergonomii i odpowiednie do zadań.
• Zadania: należy zmienić metody lub narzędzia pracy.
• Zarządzanie: należy zaplanować pracę w sposób, który pozwoli uniknąć pracy powtarzalnej lub wykonywanej przez długi czas w niewłaściwej pozycji. Należy zaplanować przerwy na odpoczynek, wprowadzić rotację stanowisk lub zmieniać przydział zadań.
• Czynniki organizacyjne: opracowanie polityki dotyczącej zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego, aby poprawić organizację pracy i otoczenie psychospołeczne w miejscu pracy oraz promować zdrowie w obrębie układu mięśniowo-szkieletowego.

Działania profilaktyczne powinny również uwzględniać zmiany technologiczne w zakresie sprzętu i cyfryzacji procesów pracy oraz powiązane zmiany w sposobach organizacji pracy.

W ramach podejścia do zarządzania zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego należy również uwzględnić monitorowanie zdrowia, promocję zdrowia oraz rehabilitację i reintegrację dotkniętych nimi pracowników.

EU-OSHA przeprowadziła wieloletni projekt przeglądu BHP dotyczący zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego związanych z pracą. Celem projektu było zbadanie kwestii związanych z zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego związanymi z pracą, zapewnienie lepszego zrozumienia tego tematu i określenie skutecznych sposobów radzenia sobie z zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego związanymi z pracą. W ramach projektu przeanalizowano również strategie i środki w miejscu pracy mające na celu zapobieganie zaburzeniom układu mięśniowo-szkieletowego związanym z pracą i zarządzania problemem zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego związanych z pracą, w tym wspieranie powrotu pracowników do pracy i rehabilitację. Projekt przeglądu BHP jest odpowiedzią na potrzeby podmiotów kształtujących politykę i badaczy oraz uzupełnieniem kampanii „Zdrowe i bezpieczne miejsca pracy” na lata 2020-2022.

Na znaczenie zapobiegania zaburzeniom mięśniowo-szkieletowym zwrócono już uwagę w dyrektywach europejskich, strategiach UE dotyczących BHP, rozporządzeniach państw członkowskich i wytycznych w zakresie dobrych praktyk.

Ryzyko zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego związanych z pracą wchodzi w zakres dyrektywy ramowej w sprawie BHP, której celem jest ogólna ochrona pracowników przed ryzykiem związanym z pracą i która ustawania odpowiedzialność pracodawcy za zapewnienie bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy. Niektóre zagrożenia związane z zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego są przedmiotem dyrektyw szczegółowych, zwłaszcza dyrektywy w sprawie ręcznego przemieszczania ciężarów, dyrektywy w sprawie urządzeń wyposażonych w monitory ekranowe i dyrektywy w sprawie wibracji. Dyrektywa w sprawie użytkowania sprzętu roboczego odnosi się do pozycji przyjmowanych przez pracowników podczas użytkowania sprzętu i jasno określa, że pracodawcy muszą uwzględnić zasady ergonomii, aby spełnić minimalne wymogi BHP.

EU-OSHA monitoruje częstość występowania, przyczyny i profilaktykę w zakresie zaburzeń układu mięśniowo-szkieletowego. EU-OSHA wspiera również wymianę dobrych praktyk.

Pierwsza faza projektu ujawniła skalę wyzwań w zakresie BHP stojących przed MMP w całej Europie oraz niektóre czynniki mające wpływ na niski poziom zarządzania BHP w tych przedsiębiorstwach. W przeglądzie literatury Kontekst i środki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy stosowane w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach w UE wskazano „ogólny i wielostronny brak zasobów” powodujący, że znaczna część MMP prowadzi strategie biznesowe polegające na cięciu kosztów. Do głównych cech takich przedsiębiorstw należą słaba pozycja ekonomiczna; obawy o gospodarcze przetrwanie; brak inwestycji w BHP; niewielka wiedza, świadomość i kompetencje po stronie właścicieli-zarządzających; oraz nastawienie i priorytety niesprzyjające BHP.

Z punktu widzenia miejsca pracy

Nastawienia i praktyki w zakresie BHP w MMP poddano analizie w ramach 360 obszernych rozmów z pracownikami i właścicielami-zarządzającymi. Do często spotykanych postaw należą bardzo reaktywne podejście do BHP; pogląd, że „zdrowy rozsądek” jest wystarczającym środkiem BHP, i przekonanie, że zagrożenia są „częścią danej pracy”. Stwierdzono jednak również przykłady dobrych praktyk.

Przeczytaj sprawozdanie Bezpieczeństwo i zdrowie w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach w UE: z perspektywy miejsca pracy.

Czy istnieją dobre praktyki, które można wykorzystać?

W całej Europie występują różne przykłady skutecznych polityk, strategii i narzędzi BHP odnoszących się do kwestii BHP w MMP. W raporcie Bezpieczeństwo i zdrowie w mikro- i małych przedsiębiorstwach w UE: od polityki do praktyki – opis dobrych przykładów szczegółowo opisano ponad 40 takich działań.

Dobre przykłady poddano dalszej analizie w celu ustalenia, „co działa, dla kogo i w jakich okolicznościach”, przy uwzględnieniu ich szerokich możliwości wywierania pozytywnych skutków i możliwości przenoszenia.

Przeczytaj raport Od polityki do praktyki: polityki, strategie, programy i działania wspierające BHP w mikro- i małych przedsiębiorstwach, w którym analizuje się też doświadczenia pośredników BHP pracujących z MMP.

Jak można dopilnować, aby polityka i interwencje w zakresie BHP docierały do MMP?

Przeanalizowano ogólne ustalenia dotyczące projektu w celu sformułowania opartych na dowodach zaleceń w odniesieniu do opracowania bardziej skutecznych programów i interwencji strategicznych służących poprawie BHP w MMP. Bezpieczeństwo i zdrowie w mikroprzedsiębiorstwach i małych przedsiębiorstwach w UE: Sprawozdanie końcowe dotyczące 3-letniego projektu SESAME wskazuje, że istotne znaczenie mają następujące czynniki:

• zaangażowanie wszystkich kluczowych podmiotów regulacyjnych;
• zintensyfikowanie kontroli regulacyjnych;
• oferowanie zrównoważonych, łatwych w stosowaniu rozwiązań z możliwością przenoszenia;
• skuteczniejsze uwzględnienie BHP w sektorowych systemach edukacji;
• udział związków zawodowych i organizacji pracodawców w tworzeniu polityk skierowanych do MMP;
• lepsze rozwiązania w ramach łańcucha dostaw.

Odpowiednia ocena ryzyka ma kluczowe znaczenie dla zdrowych miejsc pracy. Prowadzenie ocen ryzyka może być jednak istotnym wyzwaniem, szczególnie w przypadku MMP, którym może brakować zasobów lub wiedzy fachowej do skutecznej realizacji tego zadania.

Przezwyciężeniu powyższych trudności ma służyć stworzona przez EU-OSHA platforma internetowych interaktywnych narzędzi oceny ryzyka (OiRA). OiRA jest pierwszą inicjatywą na poziomie UE mającą na celu zachęcanie MMP do oceny swoich zagrożeń (głównie poprzez państwa członkowskie i partnerów społecznych na poziomie UE i państw członkowskich).

Więcej informacji o ocenie ryzyka zawodowego w MMP znajduje się w tym powiązanym artykule OSHwiki.

• Kampanie „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy” – nasze dwuletnie kampanie podnoszą świadomość zagadnień bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) w Europie.
• Interaktywne narzędzie online do oceny ryzyka (OiRA) – zapewniamy internetowe narzędzia oceny ryzyka dla małych i średnich przedsiębiorstw, aby mogły oceniać i kontrolować zagrożenia w miejscu pracy.
• Badanie przedsiębiorstw ESENER – to szeroko zakrojone badanie zapewnia przegląd sposobów zarządzania zagrożeniami z zakresu BHP w Europie.
• OSHwiki – internetowa, redagowana wspólnym wysiłkiem użytkowników encyklopedia, która zawiera dokładne i wiarygodne informacje na temat BHP.
• Prognozy – zwracamy uwagę na nowe i pojawiające się zagrożenia w zakresie BHP i badamy je w ramach specjalnych projektów prognostycznych.
• Przeglądy BHP – prowadzimy przeglądy dotyczące konkretnych zagadnień BHP i określamy priorytety.
• Filmy o Napo – seria humorystycznych filmików na ważne tematy z zakresu BHP. Filmy nie zawierają tekstu w żadnym języku.