You are here

Επικίνδυνες ουσίες

Dangerous substances. Two female workers in a laboratory
Επικίνδυνες ουσίες (ουσίες σε υγρή, αέρια ή στερεά μορφή οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την υγεία ή την ασφάλεια των εργαζομένων) υπάρχουν σε όλους σχεδόν τους χώρους εργασίας. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, εκατομμύρια εργαζομένων έρχονται σε επαφή με επιβλαβείς χημικούς και βιολογικούς παράγοντες.

To 15 % των εργαζομένων της ΕΕ καλούνται να χειριστούν επικίνδυνες ουσίες κατά την εργασία τους. Ομοίως, σε 15% ανέρχεται το ποσοστό των εργαζομένων που αναφέρουν ότι εισπνέουν καπνό, αναθυμιάσεις, σωματίδια ή σκόνη ενόσω εργάζονται.

Ορισμένες ουσίες μεγάλης επικινδυνότητας, όπως ο αμίαντος ο οποίος προκαλεί καρκίνο των πνευμόνων και άλλες θανατηφόρες παθήσεις του αναπνευστικού, έχουν απαγορευτεί ή τελούν από αυστηρό έλεγχο. Υπάρχουν όμως και άλλες επιβλαβείς ουσίες οι οποίες εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως αλλά οι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτές ρυθμίζονται δεόντως από τη νομοθεσία.

Κίνδυνοι για την υγεία

Τα προβλήματα υγείας που προκαλούνται από τον χειρισμό επικίνδυνων ουσιών ποικίλλουν από ήπιους ερεθισμούς των ματιών και του δέρματος έως σοβαρές επιδράσεις, όπως οι συγγενείς ανωμαλίες και ο καρκίνος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι οξέα ή μακροχρόνια, ορισμένες δε ουσίες μπορεί να έχουν σωρευτική επίδραση. Ορισμένοι από τους συνηθέστερους κινδύνους είναι:

Βιολογικοί παράγοντες

Σε πολλούς εργασιακούς χώρους είναι παρόντα βακτήρια, ιοί, μύκητες και παράσιτα. Οι οργανισμοί αυτοί είναι συνήθως αόρατοι, γεγονός που σημαίνει ότι οι κίνδυνοι που προκαλούν δεν γίνονται ενδεχομένως αντιληπτοί.

Υψηλό κίνδυνο έκθεσης σε επιβλαβείς βιολογικούς παράγοντες διατρέχουν οι εργαζόμενοι σε τομείς όπως:

  • Υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης
  • Γεωργία
  • Κτηνιατρική
  • Καθαρισμός και συντήρηση
  • Διαχείριση λυμάτων και αποβλήτων
  • Κηπουρικές εργασίες
  • Εργασίες εργαστηρίου

Για περισσότερες πληροφορίες:

Άλλες εκδόσεις σχετικά με τους βιολογικούς παράγοντες:

Αναδυόμενοι κίνδυνοι

Οι νέες τεχνολογίες, η ανάπτυξη των επαγγελματικών κλάδων και οι αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας μπορούν να αυξήσουν την επικινδυνότητα των βιολογικών ή χημικών παραγόντων. Στον τομέα του περιβάλλοντος, για παράδειγμα, ο υψηλός βαθμός τεχνολογικής καινοτομίας μπορεί να συνεπάγεται αντιστοίχως μεγάλες δυσκολίες κατανόησης των κινδύνων. Επίσης, για παράδειγμα, ολοένα περισσότεροι εργαζόμενοι εκτίθενται σε επικίνδυνες ουσίες κατά την παροχή κατ' οίκον περίθαλψης ή την εκτέλεση εργασιών διαχείρισης αποβλήτων, χωρίς ωστόσο να αντιλαμβάνονται επαρκώς τους κινδύνους. Η ανάγκη να γίνουν κατανοητοί οι πιθανοί κίνδυνοι και να ληφθούν προληπτικά μέτρα από εργοδότες και εργαζομένους έχει γίνει πιο επείγουσα από ποτέ.

Μάθετε περισσότερα για τους αναδυόμενους κινδύνους, τις πράσινες θέσεις εργασίας και τα νανοϋλικά.

Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους αναδυόμενους κινδύνους:

Συμβουλές για εργοδότες

Το πρώτο βήμα για την προστασία των εργαζομένων από επικίνδυνες ουσίες είναι η διενέργεια εκτίμησης κινδύνου. Στη συνέχεια πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την εξάλειψη ή τη μείωση των κινδύνων στο μέτρο του εφικτού. Τέλος, η κατάσταση πρέπει να παρακολουθείται τακτικά και να ελέγχεται η αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται.

Τα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει μοντέλα για την παροχή υποστήριξης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις κατά τη διενέργεια εκτιμήσεων κινδύνου. Στη σελίδα OSHwiki μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα σχετικά με τη διαχείριση των κινδύνων που ενέχουν οι επικίνδυνες ουσίες.

Οι εργοδότες πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τυχόν ευάλωτες ομάδες οι οποίες χρήζουν ειδικής προστασίας σύμφωνα με τη νομοθεσία, όπως οι νέοι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες γυναίκες που είναι έγκυες ή θηλάζουν.

Μέτρα πρόληψης

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει μια ιεραρχία στα μέτρα που καλούνται να λάβουν οι εργοδότες για τον έλεγχο των κινδύνων που διατρέχουν οι εργαζόμενοι λόγω των επικίνδυνων ουσιών. Στην κορυφή αυτής της ιεραρχίας βρίσκονται η κατάργηση της χρήσης και η αντικατάσταση των επικίνδυνων ουσιών.

Καλή επικοινωνία

Για την ασφάλειά τους, οι εργαζόμενοι πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με:

  • τα πορίσματα της εκτίμησης κινδύνων που διενεργεί ο εργοδότης τους
  • τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται και το πώς αυτοί τους επηρεάζουν
  • τι πρέπει να κάνουν για τη δική τους ασφάλεια και την ασφάλεια των άλλων
  • πώς να ελέγχουν και να εντοπίζουν προβληματικές καταστάσεις
  • σε ποιους να τις αναφέρουν
  • τα αποτελέσματα του εκάστοτε ελέγχου έκθεσης ή παρακολούθησης της υγείας
  • τα μέτρα πρόληψης που πρέπει να λαμβάνονται σε περίπτωση εργασιών συντήρησης
  • τις πρώτες βοήθειες και τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης

Διαβάστε το ηλεκτρονικό δελτίο του EU-OSHA σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες και την αποτελεσματική επικοινωνία στον χώρο εργασίας.

Νομικές διασφαλίσεις

Σύμφωνα με τη νομοθεσία, οι εργοδότες στην ΕΕ πρέπει να προστατεύουν τους υπαλλήλους τους από τις επικίνδυνες ουσίες στον χώρο εργασίας. Οι εργοδότες πρέπει να διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνου και να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα. Είναι επίσης υποχρεωμένοι να παρέχουν στους εργαζομένους πληροφορίες και κατάρτιση σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες και τα παραπροϊόντα. Περιλήψεις των σχετικών ευρωπαϊκών νομοθετικών κειμένων.

Κατά τη μεταφορά των κανονισμών της ΕΕ για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία στην εθνική νομοθεσία, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να θεσπίζουν πρόσθετους ή αυστηρότερους κανόνες για την προστασία των εργαζομένων. Για τον λόγο αυτό, είναι σκόπιμο οι επιχειρήσεις να ανατρέχουν στην αντίστοιχη νομοθεσία της χώρας τους.

Μάθετε περισσότερα για: