Ο καρκίνος που σχετίζεται με την εργασία αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για την επαγγελματική υγεία στην Ευρώπη. Το ζήτημα αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί, μεταξύ άλλων, με την παροχή σύγχρονων και αξιόπιστων δεδομένων για την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους που μπορούν να οδηγήσουν στη νόσο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) διεξήγαγε έρευνα για την έκθεση των εργαζομένων σε παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου στην Ευρώπη (WES).
Στόχος της έρευνας
Στόχος της έρευνας είναι να προσδιοριστούν καλύτερα οι παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου στις περισσότερες καταστάσεις έκθεσης, παρέχοντας μια ακριβή και ολοκληρωμένη επισκόπηση, η οποία μπορεί να συμβάλει στη λήψη προληπτικών μέτρων, την ευαισθητοποίηση, τη χάραξη πολιτικής και, κατ’ επέκταση, την καταπολέμηση του επαγγελματικού καρκίνου.
Η δραστηριότητα αυτή αποσκοπεί να καλύψει ένα σημαντικό κενό ενημέρωσης, το οποίο εντοπίστηκε κατά τη διάρκεια των διάφορων αναθεωρήσεων της οδηγίας για τους καρκινογόνους παράγοντες, τους μεταλλαξιογόνους παράγοντες και τις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες (CMRD).
Οι προπαρασκευαστικές εργασίες της έρευνας WES ξεκίνησαν το 2020, και έκτοτε η έρευνα αναπτύχθηκε, δοκιμάστηκε και διεξήχθη με τη συμμετοχή τυχαίου δείγματος χιλιάδων εργαζόμενων σε έξι κράτη μέλη της ΕΕ: Γερμανία, Ιρλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Ουγγαρία και Φινλανδία. Τα ερωτηματολόγια καταρτίστηκαν για να εκτιμηθεί η πιθανή έκθεση των εργαζομένων σε 24 γνωστούς παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου, όπως μεταξύ άλλων οι βιομηχανικές χημικές ουσίες, οι ουσίες και τα μείγματα που προκύπτουν από διεργασίες, καθώς και οι σωματικοί παράγοντες κινδύνου.
Αποτέλεσμα της έρευνας
Οι συμμετέχοντες στην έρευνα επιλέχθηκαν τυχαία σε κάθε χώρα και απάντησαν σε αναλυτικές ερωτήσεις σχετικά με τα καθήκοντα που ολοκλήρωσαν στην εργασία τους κατά τη διάρκεια της τελευταίας εργάσιμης εβδομάδας, καθώς και για τα μέτρα πρόληψης που εφάρμοσαν. Με βάση τις απαντήσεις τους, η πιθανότητα έκθεσης σε παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου εκτιμήθηκε αυτόματα, με τη χρήση ενός καινοτόμου εργαλείου που ονομάζεται Occupational Integrated Database Exposure Assessment System (OccIDEAS).
Με τα στοιχεία της έρευνας, ο EU-OSHA είναι σε θέση να παρέχει καλύτερα στατιστικά δεδομένα και να εμπλουτίζει τις γνώσεις με σκοπό τη χάραξη τεκμηριωμένης πολιτικής. Η έρευνα αυτή αναμένεται να βελτιώσει την προστασία από επικίνδυνες ουσίες και να συμβάλει στη μείωση των κρουσμάτων καρκίνου που σχετίζονται με την εργασία. Μπορεί να συμβάλει σε διάφορες δραστηριότητες με τους εξής τρόπους:
- παροχή πληροφοριών για πιθανές μελλοντικές προτάσεις τροποποίησης της οδηγίας για τους καρκινογόνους παράγοντες, τους μεταλλαξιογόνους παράγοντες και τις τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες (CMRD)·
- προώθηση δράσεων για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία (ΕΑΥ) του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου·
- βελτίωση της πρόληψης των ασθενειών που σχετίζονται με την εργασία, ιδίως του καρκίνου, που αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους του στρατηγικού πλαισίου της ΕΕ για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027·
- προώθηση και συμβολή στην πρωτοβουλία Τέλος οι καρκινογόνοι παράγοντες στην εργασία·
- παρουσίαση δεδομένων που μπορούν να συμβάλουν στην επικαιροποίηση της οδηγίας για τον αμίαντο στην εργασία·
- παροχή πληροφοριών που συμβάλλουν στο έργο της ομάδας εργασίας για τις χημικές ουσίες της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Ασφάλεια και την Υγεία στον Χώρο Εργασίας (ACSH).
Τα δεδομένα που συλλέγονται μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη και την τροφοδότηση εργαλείων παρακολούθησης της ΕΑΥ, στα οποία έχει πρόσβαση το κοινό. Επί του παρόντος, καταρτίζονται και δημοσιεύονται εκθέσεις με αναλύσεις και ενημερωτικά δελτία για τη διάδοση των πληροφοριών σε ευρύτερη κλίμακα.
Συνολικά, η έρευνα WES αποτελεί σημαντική πηγή δεδομένων για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους ερευνητές και τους ενδιάμεσους φορείς, οι οποίοι μπορούν να θέσουν προτεραιότητες και να λάβουν έγκαιρα και κατάλληλα μέτρα για τη μείωση του καρκίνου που σχετίζεται με την εργασία.
Μια ματιά στα πορίσματα της έρευνας
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας WES, η υπεριώδης (UV) ηλιακή ακτινοβολία, οι εκπομπές καυσαερίων από κινητήρες ντίζελ, το βενζόλιο, το αναπνεύσιμο κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου (RCS) και η φορμαλδεΰδη αποτελούν τις πιο συχνές πιθανές καταστάσεις επαγγελματικής έκθεσης μεταξύ των 24 παραγόντων κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου.
Στην έρευνα παρέχονται επίσης πληροφορίες σχετικά με εργαζομένους που εκτέθηκαν σε πολλαπλούς κινδύνους κατά τη διάρκεια της τελευταίας εργάσιμης εβδομάδας: για την ακρίβεια, οι εργαζόμενοι αυτοί εκτέθηκαν σε τουλάχιστον δύο παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου, και όχι απαραίτητα την ίδια στιγμή ή μέσω της ίδιας εργασίας. Τα στοιχεία αποκαλύπτουν ότι πάνω από το 60 % των εργαζομένων σε εξορυκτικές και λατομικές δραστηριότητες, καθώς και σε κατασκευαστικές δραστηριότητες, εκτέθηκαν σε πολλαπλούς κινδύνους. Στην έρευνα διαπιστώθηκε ότι εργαζόμενοι σε πολύ μικρούς ή μικρούς χώρους εργασίας (με λιγότερους από 50 εργαζομένους) είχαν 1,3 φορές περισσότερες πιθανότητες να εκτεθούν σε έναν ή περισσότερους παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου σε σύγκριση με εργαζομένους σε επιχειρήσεις μεσαίου ή μεγάλου μεγέθους. Ο EU-OSHA ανέλυσε επίσης δεδομένα σχετικά με τις διαφορετικές περιστάσεις έκθεσης σε κάθε παράγοντα κινδύνου.
Η έρευνα WES πραγματοποιήθηκε από εκπαιδευμένους τοπικούς ερευνητές από τον Σεπτέμβριο του 2022 έως τον Φεβρουάριο του 2023 με τη μέθοδο CATI (τηλεφωνική συνέντευξη με τη βοήθεια υπολογιστή). Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας πεδίου και των σταδίων ποιοτικού ελέγχου, διατέθηκαν για ανάλυση 24 402 έγκυρες συνεντεύξεις. Στον πληθυσμό της έρευνας περιλαμβάνονται άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, που εργάζονται σε όλους τους τομείς οικονομικής δραστηριότητας στα έξι προαναφερθέντα κράτη μέλη της ΕΕ. Η μελέτη περιλαμβάνει αυτοαπασχολούμενους και εργαζομένους σε οργανισμούς όλων των μεγεθών. Οι ερωτήσεις μεταφράστηκαν από την αγγλική γλώσσα στις αντίστοιχες εθνικές γλώσσες.