You are here

REACH - κανονισμός για την καταχώριση, αξιολόγηση, αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων

Το αρκτικόλεξο REACH (Regulation for Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) αναφέρεται στον κανονισμό για την καταχώριση, αξιολόγηση, αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων. Οι πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που ενέχουν οι χημικές ουσίες και τον τρόπο αντιμετώπισής τους πρέπει να παρέχονται καθ' όλο το μήκος της αλυσίδας παραγωγής βάσει του ενιαίου συστήματος για την καταχώριση, αξιολόγηση και αδειοδότηση των χημικών ουσιών.

Ο κανονισμός REACH απαιτεί επίσης από τις επιχειρήσεις ή τα μεμονωμένα άτομα που χρησιμοποιούν στο πλαίσιο των βιομηχανικών ή επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων μια χημική ουσία, είτε σε καθαρή μορφή είτε σε μείγμα, να απευθύνονται για πληροφορίες στους παραγωγούς των χημικών ουσιών ή στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων (ECHA). Οι επιχειρήσεις αυτές ονομάζονται μεταγενέστεροι χρήστες. Οι μεταγενέστεροι χρήστες διαδραματίζουν ζωτικής σημασίας ρόλο στην προαγωγή της ασφαλούς χρήσης των χημικών ουσιών, αφενός μεριμνώντας για την ασφαλή χρήση τους στο πλαίσιο των οικείων δραστηριοτήτων και, αφετέρου, κοινοποιώντας τις σχετικές πληροφορίες τόσο στους προμηθευτές όσο και στους πελάτες τους.

Ο κανονισμός συνδέεται επίσης άμεσα με τον κανονισμό για την ταξινόμηση, την επισήμανση και τη συσκευασία ουσιών και μειγμάτων (CLP) ο οποίος θεσπίζει τις δηλώσεις κινδύνου και προφύλαξης καθώς και τα εικονογράμματα ως σημαντική πηγή πληροφοριών για την προαγωγή της προστασίας στους χώρους εργασίας.

Σύνδεσμοι προς τη νομοθεσία για τους χώρους εργασίας

Η νομοθεσία για τον χώρο εργασίας ορίζει ότι είναι καθήκον του εργοδότη να διενεργεί εκτίμηση κινδύνων και να διασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι προστατεύονται και λαμβάνουν ενημέρωση, καθοδήγηση και εκπαίδευση σχετικά με την ασφαλή χρήση των χημικών ουσιών στον χώρο εργασίας με βάση τις πληροφορίες στις ετικέτες και στα δελτία δεδομένων ασφαλείας. Ο εργοδότης έχει επίσης το δικαίωμα να ζητά περισσότερες πληροφορίες από τον προμηθευτή.

Δυνάμει του κανονισμού REACH συλλέγονται συνεχώς δεδομένα σχετικά με τους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια που εγκυμονεί η χρήση χημικών ουσιών. Ο καταχωρίζων (ο παρασκευαστής ή ο εισαγωγέας), ο οποίος υποχρεούται να διαβιβάζει τα στοιχεία αυτά στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Χημικών Προϊόντων, οφείλει επίσης να κοινοποιεί τις σχετικές πληροφορίες στον μεταγενέστερο χρήστη, εφοδιάζοντάς τον με αναλυτικό δελτίο δεδομένων ασφαλείας το οποίο θα περιέχει σενάρια έκθεσης, με αναφορά σε επιχειρησιακές συνθήκες και μέτρα διαχείρισης κινδύνων για την ασφαλή χρήση των χημικών ουσιών, τα οποία θα διευκολύνουν την εκπαίδευση των εργαζομένων και τη διαδικασία διεξαγωγής της εκτίμησης κινδύνων. Ταυτόχρονα, ο καταχωρίζων έχει το δικαίωμα να ενημερώνεται από τους μεταγενέστερους χρήστες σχετικά με την καταλληλότητα των προτεινόμενων μέτρων διαχείρισης κινδύνων.

Καταχώριση

Ο κανονισμός REACH απαιτεί την καταχώριση όλων των χημικών ουσιών που παράγονται ή εισάγονται στην ΕΕ σε ποσότητες 1 τόνου ή περισσότερο ετησίως.

Κύρια σημεία
Οι περισσότερες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν χημικές ουσίες, ενίοτε χωρίς να το συνειδητοποιούν. Ως εκ τούτου, εάν χρησιμοποιείτε χημικές ουσίες κατά την βιομηχανική ή επαγγελματική σας δραστηριότητα, πρέπει να ελέγχετε εάν έχετε υποχρεώσεις. Μπορεί να έχετε υποχρεώσεις βάσει του κανονισμού REACH. Σε περίπτωση που η επιχείρησή σας χρησιμοποιεί χημικές ουσίες στον χώρο εργασίας, ελέγξτε με τον εργοδότη σας κατά πόσον:

  • οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιείτε έχουν καταχωρισθεί ή επίκειται η καταχώρισή τους οι σχετικές πληροφορίες διατίθενται στον δικτυακό τόπο του ECHA
  • (οι χρήσεις στις οποίες προβαίνετε προβλέπονται στα επικαιροποιημένα δελτία δεδομένων ασφαλείας)
  • τα μέτρα διαχείρισης κινδύνου, όπως αναλύονται στα δελτία δεδομένων ασφαλείας, έχουν ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση κινδύνων προκειμένου να διασφαλισθεί η ασφαλής χρήση της χημικής ουσίας
  • έχει ζητηθεί η γνώμη των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους και τους έχει παρασχεθεί ενημέρωση σχετικά με την εκτίμηση κινδύνων για τον χώρο εργασίας

Πηγή: ECHA, ETUI

Οι παρασκευαστές και οι εισαγωγείς υποβάλλουν στον ECHA πληροφορίες σχετικά με τις επικίνδυνες ιδιότητες, την ταξινόμηση και την επισήμανση της ουσίας, καθώς και μια εκτίμηση του δυνητικού κινδύνου των ουσιών. Εξάλλου, οφείλουν να συνεργάζονται με άλλες επιχειρήσεις που καταχωρίζουν την ίδια ουσία. Τα δεδομένα που λείπουν πρέπει να προσκομίζονται και τα δελτία δεδομένων ασφαλείας να επικαιροποιούνται.

Ο ECHA και τα κράτη μέλη αξιολογούν τις πληροφορίες που υποβάλλονται από τις επιχειρήσεις προκειμένου να εξετάζουν την ποιότητα των φακέλων καταχώρισης και των προτάσεων δοκιμής και να διευκρινίζουν το κατά πόσον μια δεδομένη ουσία θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον. Η ενδελεχέστερη αξιολόγηση των ουσιών που επιλέγονται ανατίθεται και διενεργείται από συγκεκριμένο κράτος μέλος. Οι χημικές ουσίες που ήδη ρυθμίζονται από άλλες νομοθετικές πράξεις, όπως οι φαρμακευτικές ή οι ραδιενεργές ουσίες, εξαιρούνται μερικώς ή ολικώς από τις απαιτήσεις του κανονισμού REACH.

Η ενότητα του διαδικτυακού τόπου του ECHA «Πληροφορίες σχετικά με τις χημικές ουσίες» παρέχει πρόσβαση σε μια κεντρικά ελεγχόμενη βάση δεδομένων για το κοινό και τις αρχές (ECHA, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και αρχές επιβολής του νόμου). Συνδέει επίσης τους χρήστες με την Παγκόσμια πύλη του ΟΟΣΑ για πληροφορίες όσον αφορά τις χημικές ουσίες.

Αδειοδότηση και περιορισμοί

Ο κανονισμός REACH προβλέπει ότι οι επικίνδυνες ουσίες μπορούν να απαγορευθούν αν οι κίνδυνοι που εγκυμονούν δεν είναι διαχειρίσιμοι. Επίσης, υπάρχει δυνατότητα επιβολής περιορισμών στη χρήση τους ή η χρήση τους μπορεί να επιτρέπεται κατόπιν χορήγησης σχετικής άδειας.

Τα κράτη μέλη, καθώς και ο ECHA, κατόπιν υποβολής σχετικού αιτήματος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μπορούν να προτείνουν την επιβολή περιορισμών. Δύο επιστημονικές επιτροπές αξιολογούν την επικινδυνότητα των ουσιών και ο ECHA διαβιβάζει τις γνωμοδοτήσεις τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία προτείνει την επιβολή νέων περιορισμών ή την αναθεώρηση ενός ήδη υφιστάμενου περιορισμού.

Τα κράτη μέλη, καθώς και ο ECHA (κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής), μπορούν να προτείνουν τον χαρακτηρισμό μιας ουσίας ως ουσίας που προκαλεί μεγάλη ανησυχία (SVHC), με αποτέλεσμα να απαιτείται η χορήγηση άδειας για τη χρήση της. Αν μια ουσία SVHC αναγραφεί στον κατάλογο υποψηφίων προς αδειοδότηση ουσιών, οι επιχειρήσεις πρέπει να υποβάλουν αίτηση στον ECHA με την οποία να ζητούν τη χορήγηση άδειας χρήσης της ουσίας για συγκεκριμένες και μόνον χρήσεις. Mεταξύ των SVHC συγκαταλέγονται οι καρκινογόνες, οι τοξικές για την αναπαραγωγή, οι μεταλλαξιoγόνες και οι ευαισθητοποιητικές του αναπνευστικού συστήματος ουσίες, αλλά μπορεί να προταθεί η ένταξη και άλλων ουσιών στην κατηγορία αυτή.

Μακροπρόθεσμα, οι πλέον επικίνδυνες ουσίες πρέπει να αντικαθίστανται από άλλες, λιγότερο επικίνδυνες. Η αντικατάσταση και η κατάργηση αποτελούν επίσης το πρώτο μέτρο που εφαρμόζεται για την προστασία των εργαζομένων. Βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε την εθνική σας νομοθεσία όσον αφορά τη λήψη ειδικών μέτρων καθώς και την επιβολή απαγορεύσεων και περιορισμών στη χρήση χημικών ουσιών.

Προθεσμίες

Ο κανονισμός REACH τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2007 με στόχο την απλοποίηση και τη βελτίωση του προϊσχύοντος νομοθετικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για τις χημικές ουσίες.

Προβλέπονται τρεις φάσεις καταχώρισης: η πρώτη έληξε στις 30 Νοεμβρίου 2010, η δεύτερη στις 30 Νοεμβρίου 2013 και η τρίτη λήγει στις 30 Νοεμβρίου 2018.

Κοινές εκστρατείες των ευρωπαϊκών συνδικαλιστικών οργανώσεων και του ECHA σχετικά με τις υποχρεώσεις των εργοδοτών δυνάμει του κανονισμού REACH: 2010, 2012, 2013, 2015

Υποστήριξη

Ο κανονισμός REACH προβλέπει επίσης την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ECHA), ο οποίος έχει επιφορτισθεί με τον κεντρικό συντονισμό και την εφαρμογή της όλης διαδικασίας.

Τα εθνικά γραφεία υποστήριξης συνδράμουν τον Οργανισμό και παρέχουν οδηγίες και ενημέρωση. Συχνά διασφαλίζουν τον συντονισμό με τις αρμόδιες εθνικές αρχές για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία.