Μελλοντικές εξελίξεις και κρίσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή

Επίκεντρο της μελέτης προοπτικών

• Εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να εξελιχθούν οι πολιτικές και οι πρακτικές για την ΕΑΥ, ώστε να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες εργασίας που προκύπτουν λόγω της κλιματικής αλλαγής και των συναφών εξελίξεων.
• Πέρα από τους άμεσους κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα (π.χ. θερμική καταπόνηση), δίνεται έμφαση στον τρόπο με τον οποίο η προσαρμογή στη «νέα κανονικότητα» θα επηρεάσει τις συνθήκες εργασίας.
• Εντοπίζονται νέοι κίνδυνοι για τους εργαζομένους που απορρέουν από τις αλλαγές στους χώρους εργασίας, τα ωράρια, τις εκθέσεις και τα υλικά, τις διαδικασίες παραγωγής και τις απαιτούμενες δεξιότητες.
• Παρέχονται πληροφορίες που θα βοηθούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τα ενδιαφερόμενα μέρη να προβλέπουν νέες αλλαγές και διαταραχές, διασφαλίζοντας παράλληλα την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων κατά τις επόμενες δεκαετίες.

Τι σημαίνει η κλιματική αλλαγή και οι συναφείς εξελίξεις για την απασχόληση, τους χώρους εργασίας και την ΕΑΥ

• Η κλιματική αλλαγή μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο θα εκτελείται η εργασία, από τις πιο συχνές ξηρασίες ή καύσωνες και τις πλημμύρες έως τους νέους φορείς νόσων.
• Επιπλέον, τα σχετικά μέτρα πρόληψης και προσαρμογής, όπως η αναδιαμόρφωση των υποδομών, ο πολεοδομικός σχεδιασμός, οι οργανωτικές διαδικασίες ή οι τύποι θέσεων εργασίας, θα επηρεάσουν τις συνθήκες εργασίας.
• Οι δράσεις για το κλίμα, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκποµπές και η μετάβαση σε κυκλική οικονομία, θα επηρεάσουν σημαντικά τις περιφέρειες, τις κοινότητες και τους χώρους εργασίας.
• Η προσαρμογή δημιουργεί τόσο προκλήσεις όσο και ευκαιρίες στον τομέα της ΕΑΥ, δεδομένου ότι οι δραστηριότητες κυκλικής οικονομίας, όπως η επισκευή, η ανακύκλωση και η αποσυναρμολόγηση, μπορούν να δημιουργήσουν βιώσιμες θέσεις εργασίας, αλλά ενδέχεται επίσης να δημιουργήσουν νέους κινδύνους που συνδέονται με τα υλικά, τη διαχείριση αποβλήτων ή τις μεταφορές.
• Οι επιπτώσεις αυτές ενισχύονται από ευρύτερες δυνάμεις, καθώς η μετανάστευση, οι γεωπολιτικές εντάσεις και η οικονομική αβεβαιότητα διαμορφώνουν την εξέλιξη των οργανισμών και των αγορών εργασίας.

Κίνδυνοι ΕΑΥ που πρέπει να αντιμετωπιστούν

• Κίνδυνοι για την υγεία που σχετίζονται με τη σωματική και την ψυχική ευεξία, νέες ασθένειες από φορείς νόσων και νέες μορφές έκθεσης.
• Επικίνδυνες ουσίες, ρύπανση και θερμική καταπόνηση.
• Ανάγκη για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και νέες δεξιότητες για τη διαχείριση της αβεβαιότητας, λόγω των διαταραχών στις επιχειρηματικές δραστηριότητες που προκαλούνται λόγω οικονομικής, τεχνικής ή κοινωνικής αστάθειας.
• Νέες τεχνολογίες και επαγγελματικά προφίλ που προκύπτουν από τη δράση για το κλίμα (π.χ. περιπτώσεις πράσινης μετάβασης), όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ηλεκτροκίνηση, οι βιώσιμες κατασκευές, ο ανθεκτικός αστικός σχεδιασμός και οι αλλαγές στο σύστημα τροφίμων.
• Αύξηση των ανισοτήτων, ιδίως εις βάρος των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας και εκείνων με προϋπάρχουσεςπαθήσεις.

Μελλοντικά σενάρια

Τα μελλοντικά σενάρια διερευνούν τις πιθανές έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ΕΑΥ. Αυτή η μέθοδος παρουσιάζει διάφορα σενάρια για το πώς μπορεί να διαμορφωθεί το μέλλον. Δεν πρόκειται για προβλέψεις, αλλά για παραδείγματα που δείχνουν πώς θα μπορούσαν να αλληλεπιδράσουν βασικοί παράγοντες αβεβαιότητας. Τα σενάρια παρουσιάζουν τι θα μπορούσε να συμβεί και βοηθούν τους ανθρώπους να φανταστούν τα διάφορα πιθανά αποτελέσματα και να αναλογιστούν τις επιπτώσεις τους.

Σενάριο 1 – Δίκαιη μετάβαση: Αυτό είναι το ιδανικό σενάριο, όπου η κλιματική ουδετερότητα και η ισχυρή προστασία των εργαζομένων εξελίσσονται παράλληλα.

Σενάριο 2 — «Όαση» ΕΑΥ: Τα ισχυρά συστήματα ΕΑΥ συνυπάρχουν με την αδράνεια όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, δημιουργώντας βαθιές ανισότητες και εξάρτηση από την αυτοματοποίηση.

Σενάριο 3 – Αγώνας ταχύτητας για το κλίμα: Η βεβιασμένη ανάληψη δράσης για το κλίμα χωρίς μέτρα προστασίας της EAY δημιουργεί σημαντικούς νέους κινδύνους για τους εργαζομένους.

Σενάριο 4 — Ελπίδα εκ θεμελίων: Όταν οι θεσμοί είναι αδύναμοι, η προστασία των εργαζομένων είναι ζήτημα αυτοοργάνωσης, γεγονός που υπογραμμίζει την ευπάθεια που ενέχει η εξάρτηση από μη κρατικές πρωτοβουλίες.

Ενώ η συγκέντρωση στοιχείων αποτελεί γνώμονα για τα σενάριά μας, στους τομείς προτεραιότητας για διερεύνηση περιλαμβάνονται το οικολογικό άγχος, η μαζική μετανάστευση, η ευρύτερη οικονομία, η τεχνολογία, οι προσαρμογές με βάση το κλίμα, οι νέοι τρόποι εργασίας και οι αξίες, καθώς και οι αναδυόμενες δεξιότητες και επαγγέλματα.