| Safety and health at work EU-OSHA

Programma's voor gezondheidsmonitoring moeten uitsluitend worden opgestart als ze leiden tot verbetering van bescherming en preventie van risico's, en als ze voldoen aan vier criteria: noodzaak, relevantie, wetenschappelijke waarde en doeltreffendheid. Doorgaans worden deze programma's georganiseerd door bedrijfsgeneeskundige diensten. Door de International Commission on Occupational Health Code of Ethics zijn ethische criteria voor gezondheidsmonitoring gespecificeerd.

In sommige Europese richtlijnen en in nationale wetgeving zijn de inhoud en methodologie van gezondheidsmonitoring voor specifieke factoren voorgeschreven. Er moet documentatie worden bijgehouden en de werknemers moeten van de resultaten op de hoogte worden gehouden. Omdat deze informatie vertrouwelijk is, wordt de werkgever echter alleen op de hoogte gesteld van de geschiktheid van de werknemers om te werken en van eventuele maatregelen die op de werkplek moeten worden genomen.

Ook de vereisten voor het beschikbaar maken van gegevens over bewaking en gezondheidsmonitoring en de specifieke regels voor het bijhouden van documentatie zijn in de richtlijnen vastgelegd. In de richtlijn carcinogene en mutagene agentia is bijvoorbeeld bepaald dat dossiers veertig jaar moeten worden bewaard.

Werkgerelateerde blootstelling aan biologische agentia kan samenhangen met verschillende gezondheidsproblemen, waaronder besmettelijke ziekten, kanker en allergieën. Sommige biologische agentia kunnen ook schadelijk zijn voor ongeboren kinderen.

In bepaalde sectoren, zoals gezondheidszorg, diergeneeskunde, landbouw, rioleringsbeheer en laboratoria, is sprake van een bijzonder hoog risico voor werknemers. Deze werknemers kunnen rechtstreeks of door contact met bijvoorbeeld lichaamssappen of grond aan microben worden blootgesteld. Als de bron van blootstelling aan een biologisch agens bekend is, is het betrekkelijk eenvoudig om nadelige gevolgen voor de gezondheid te voorkomen. Bij onbekende bronnen van blootstelling is het risicobeheer een stuk lastiger.

Publicaties van EU-OSHA over dit onderwerp:

Biologische agentia en arbeidsgerelateerde ziekten: resultaten van een literatuuronderzoek, een enquête onder deskundigen en een analyse van bewakingssystemen: Verslag en Samenvatting

Discussienota's waarin sectoren met een hoog risico op blootstelling aan biologische agentia in kaart worden gebracht: de gezondheidszorg, banen die reizen of contact met reizigers vereisen, beroepen met dieren, afvalverwerking en waterzuivering en de akkerbouw.

Mede door rapporten over werkgerelateerde ziekten die gelden als vroege waarschuwingstekens bij te houden, wordt het mogelijk situaties of werkplekken te herkennen waar de veiligheid en gezondheid verbeterd moeten worden. EU-OSHA heeft onderzoek gepubliceerd over waarschuwings- en sentinelsystemen voor het herkennen van vroege tekenen van werkgerelateerde ziekten:

Waarschuwings- en sentinelsystemen – literatuuronderzoek

Waarschuwings- en sentinelsystemen – deskundigenworkshop - verhandelingen

Waarschuwings- en sentinelbenaderingen om werkgerelateerde ziekten in de EU op te sporen: Verslag en Samenvatting

Waarschuwings- en sentinelsystemen – beleidsworkshop – verhandelingen

Waarschuwings- en sentinelbenaderingen om werkgerelateerde ziekten in de EU op te sporen: Presentatie voor een deskundig publiek

Waarschuwings- en sentinelbenaderingen om werkgerelateerde ziekten in de EU op te sporen: Presentatie voor een niet-deskundig publiek

Alle discussienota's van deskundigen over waarschuwings- en sentinelsystemen bekijken

Het aantal arbeidsongevallen is de afgelopen tien jaar met 25 % afgenomen. Toch zijn elk jaar nog steeds naar schatting 2,4 miljoen sterfgevallen wereldwijd te wijten aan werkgerelateerde ziekten, waarvan 200 000 in Europa.

Doel van het werk van EU-OSHA met betrekking tot werkgerelateerde ziekten is te voorzien in wetenschappelijke onderbouwing van preventie, beleid en praktijk. Een andere belangrijke doelstelling is beter inzicht te bieden in de mate waarin ziekten een hindernis vormen voor werk.

Werkgerelateerde ziekten zijn:

Huidige projecten

EU-OSHA is in 2015 een overzichtsproject gestart waarin drie gebieden van onderzoek, beleid en praktijk betreffende werkgerelateerde ziekten aan de orde komen:

Definities en regelgeving

Een ‘werkgerelateerde ziekte’ is een ziekte die is veroorzaakt of verergerd door factoren op de werkplek. Hieronder valt ook een groot aantal ziekten met een complexere oorzaak, waarbij sprake is van een combinatie van beroepsgerelateerde en niet-werkgerelateerde factoren.

Een ‘beroepsziekte’ is een ziekte die voornamelijk wordt veroorzaakt door blootstelling op het werk aan een fysieke, organisatorische, chemische of biologische risicofactor of aan een combinatie van deze factoren. Beroepsziekten worden doorgaans in de nationale wetgeving genoemd als ziekten die hun oorzaak vinden in blootstelling aan risicofactoren op het werk. De erkenning van een beroepsziekte kan aan een compensatie worden gekoppeld als duidelijk is dat er een oorzakelijk verband tussen een beroepsmatige blootstelling en de ziekte bestaat.

De Europese lijst van beroepsziekten bevat aanbevelingen over beroepsziekten die in de nationale lijsten van de lidstaten dienen te worden opgenomen, evenals aanbevelingen over het invoeren van regels betreffende compensatie, preventie en het verzamelen van statistische gegevens.

In richtsnoeren op EU-niveau en op nationaal niveau zijn de diagnose- en blootstellingscriteria vastgesteld op basis waarvan een werkgerelateerde ziekte als een officiële beroepsziekte wordt erkend. Voor compensatie gelden aanvullende criteria, die doorgaans te maken hebben met minimumgradaties van letsel of arbeidsongeschiktheid. Veel lidstaten publiceren gegevens over erkende beroepsziekten in jaarverslagen, bijvoorbeeld over de staat van de veiligheid en gezondheid op het werk.

Wat zijn de oorzaken van ziekten op het werk?

Veel soorten ziekte, waaronder kanker, ademhalingsstoornissen, hart- en vaatziekten, huidziekten, aandoeningen aan het bewegingsapparaat en geestelijke gezondheidsproblemen, kunnen door het werk worden veroorzaakt of verergerd. Hoewel de onderliggende oorzaken van deze ziekten complex kunnen zijn, is van bepaalde blootstellingen op de werkplek bekend dat ze bijdragen aan het ontstaan of verloop van een ziekte. Het gaat hier onder meer om:

gevaarlijke stoffen, zoals chemische en biologische agentia, waaronder kankerverwekkende stoffen,
straling, waaronder ioniserende straling en ultraviolette straling van de zon,
fysieke factoren, waaronder trilling, lawaai, tillen met de handen en zittend werk,
werkorganisatorische en psychosociale risicofactoren, zoals werk in ploegendienst en stress.

Het is van belang nauwkeurig in de gaten te houden wat de risico's van dergelijke blootstellingen zijn en hoe deze zich tot elkaar en tot veranderende werkpatronen verhouden.

Bewustwording en preventie bevorderen

Het bevorderen van een cultuur van risicopreventie en welzijn op de werkplek behoort tot de goede praktijken die ondernemingen kunnen hanteren. Ook is het essentieel dat ondernemingen risico's beoordelen en beheersen en de hiërarchie van preventie in acht nemen.

Andere goede manieren om werkgerelateerde ziekten tegen te gaan zijn proactieve monitoring ter voorkoming van ziekte en het bevorderen van een gezondere werkplek via activiteiten voor het stimuleren van gezondheid op het werk.

15/12/2017