You are here

Aandoeningen aan het bewegingsapparaat

Musculoskeletal disorders. Woman being treated for musculoskeletal disorders
Aandoeningen aan het bewegingsapparaat behoren tot de meest voorkomende werkgerelateerde aandoeningen. In Europa lijden miljoenen werknemers hieronder en kosten ze de werkgevers miljarden euro's. De bestrijding van dergelijke aandoeningen helpt om de levens van werknemers te verbeteren, maar is ook verstandig vanuit zakelijk oogpunt.

Aandoeningen aan het bewegingsapparaat manifesteren zich meestal in de rug, nek, schouders en bovenste ledematen, maar kunnen ook de onderste ledematen treffen. Hieronder vallen schade en aandoeningen aan gewrichten of andere weefsels. De gezondheidsproblemen lopen uiteen van pijntjes en pijn tot ernstiger medische aandoeningen leidend tot ziekteverzuim of zelfs medische behandeling. Chronische gevallen kunnen zelfs resulteren in permanente arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.

De twee belangrijkste categorieën aandoeningen aan het bewegingsapparaat zijn rugpijn/rugletsel en werkgerelateerde aandoeningen aan de bovenste ledematen (algemeen bekend als 'repetitive strain injuries', RSI).

Oorzaken van aandoeningen aan het bewegingsapparaat

De meeste werkgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat ontwikkelen zich in de loop der tijd. Aandoeningen aan het bewegingsapparaat hebben doorgaans niet één oorzaak. Vaak speelt een combinatie van factoren een rol. De psychische oorzaken en de organisatorische risicofactoren omvatten:

  • het tillen van gewicht, met name tijdens het bukken en draaien
  • repeterende en krachtige bewegingen
  • ongemakkelijke en statische lichaamshoudingen
  • trillingen, slechte verlichting of koude werkomgevingen
  • hoog werktempo
  • langdurig zitten of staan in dezelfde positie

Er is toenemend bewijs voor het verband tussen aandoeningen aan het bewegingsapparaat en psychosociale risicofactoren (met name in combinatie met fysieke risico's), zoals:

  • hoge eisen of weinig autonomie
  • weinig plezier in het werk

Preventie

Dé oplossing bestaat niet. Soms moet er bij ongewone en ernstige problemen advies worden ingewonnen bij experts. Veel oplossingen zijn echter simpel en niet duur. Denk aan het gebruik van een trolley bij het verplaatsen van goederen, of aan het herschikken van de voorwerpen op een bureau.

Voor de bestrijding van aandoeningen aan het bewegingsapparaat is een combinatie nodig van:

  • risicobeoordeling: pak alle oorzaken op een integrale manier aan (zie hierboven)
  • werknemersparticipatie: betrek het personeel en de personeelsvertegenwoordigers bij discussies over mogelijke problemen en oplossingen

Lees meer over het voorkomen van werkgerelateerde aandoeningen aan het bewegingsapparaat.

Actie

Ter preventie kunnen onder meer wijzigingen worden aangebracht in:

  • de inrichting van de werkplek: pas de inrichting aan om de werkhouding te verbeteren
  • de arbeidsmiddelen: zorg ervoor dat de arbeidsmiddelen ergonomisch zijn ontworpen en geschikt zijn voor de beoogde taken
  • de werknemers: maak hen bewuster van de risico's, voorzie in opleidingsactiviteiten ten behoeve van goede werkmethoden
  • de taken: verander de werkmethoden of tools
  • het beheer: plan het werk om repetitief of langdurig werk in een slechte lichaamshouding te vermijden. Bouw rusttijden in en rouleer of herverdeel de taken
  • de organisatorische factoren: ontwikkel een OSH-beleid

Bij het beheer van aandoeningen aan het bewegingsapparaat moet ook worden gekeken naar gezondheidsmonitoring en -bevordering en naar het herstel en de reïntegratie van werknemers die aan dergelijke aandoeningen lijden.

Europese wetgeving

Het belang om aandoeningen aan het bewegingsapparaat te voorkomen, wordt reeds onderkend in Europese richtlijnen, nationale regels en richtsnoeren inzake goede praktijken. De relevante richtlijnen zijn de kaderrichtlijn OSH en de richtlijnen inzake de volgende onderwerpen: het manueel hanteren van lasten, arbeidsmiddelen, minimumnormen voor werkplekken en werk met beeldschermapparatuur (computerschermen).

In 2007 organiseerde de Commissie een raadpleging over mogelijke communautaire maatregelen, waaronder nieuwe wetgeving. De mogelijke plannen zijn opgeschort hangende de herziening van de Europese richtlijnen in 2014-2015. Aandoeningen aan het bewegingsapparaat zijn door de EU-lidstaten en de Europese sociale partners aangemerkt als prioriteit.

EU-OSHA ziet toe op de frequentie, de oorzaken en de preventie van aandoeningen aan het bewegingsapparaat. Daarnaast ondersteunt EU-OSHA het delen van goede praktijken.