Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία στην ΕΕ. Περιλαμβάνουν μια ετερογενή και σύνθετη ομάδα νοσημάτων, όπως η στεφανιαία νόσος και τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, που επηρεάζουν την καρδιά, τα αιμοφόρα αγγεία και το αγγειακό σύστημα του εγκεφάλου. Ως πολυπαραγοντικά νοσήματα, μπορεί να οφείλονται σε έναν συνδυασμό παραγόντων που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής και τη συμπεριφορά, σε προϋπάρχουσες παθήσεις, γενετικές προδιαθέσεις, κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιρροές, καθώς και σε επαγγελματικούς κινδύνους.
Ως εκ τούτου, ο χώρος εργασίας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων. Η κατανόηση αυτών των κινδύνων και του αντίκτυπού τους στην καρδιαγγειακή υγεία είναι απαραίτητη για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων που σχετίζονται με την εργασία και για την προώθηση ενός πιο υγιούς επαγγελματικού βίου.
Η επιβάρυνση από τα καρδιαγγειακά νοσήματα που σχετίζονται με την εργασία
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα ευθύνονται για περίπου 1,71 εκατομμύρια θανάτους στην ΕΕ ετησίως. Αν και η συχνότητα εμφάνισής τους διαφέρει από χώρα σε χώρα, αποτελούν τη δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτων που σχετίζονται με την εργασία στην ΕΕ.
Εκτός από τον αντίκτυπό τους στην υγεία, τα καρδιαγγειακά νοσήματα μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής των εργαζομένων, την ικανότητά τους προς εργασία και τη δυνατότητα παραμονής τους στην αγορά εργασίας. Συνδέονται επίσης με έξοδα που σχετίζονται με αναρρωτικές άδειες, μακροχρόνια αναπηρία, πρόωρη συνταξιοδότηση και μειωμένη παραγωγικότητα, ενώ το συνολικό ετήσιο κόστος για την οικονομία της ΕΕ εκτιμάται σε πάνω από 210 δισεκατομμύρια EUR. Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων που σχετίζονται με την εργασία συμβάλλει στην ευημερία των εργαζομένων, ενώ παράλληλα βοηθά τους οργανισμούς και την κοινωνία να διαχειριστούν αυτές τις επιπτώσεις.
Παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα στον χώρο εργασίας
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα που σχετίζονται με την εργασία μπορεί να οφείλονται σε έναν συνδυασμό παραγόντων κινδύνου στον χώρο εργασίας, όπως:
- ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι, μεταξύ των οποίων οι υψηλές απαιτήσεις της εργασίας, ο περιορισμένος έλεγχος της εργασίας, το παρατεταμένο ωράριο εργασίας, η εργασία σε βάρδιες, η βία και η παρενόχληση στον χώρο εργασίας, μπορούν να οδηγήσουν σε άγχος, το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει την καρδιαγγειακή υγεία·
- εργονομικοί παράγοντες κινδύνου, όπως η βαριά σωματική εργασία, η παρατεταμένη καθιστική εργασία ή η ορθοστασία·
- φυσικοί παράγοντες κινδύνου, όπως ακραίες θερμοκρασίες, θόρυβος, κραδασμοί και ακτινοβολία·
- έκθεση σε χημικές ουσίες, μεταξύ των οποίων βαρέα μέταλλα, σωματίδια, σκόνη, καυσαέρια κινητήρων και ορισμένα φυτοφάρμακα·
- βιολογικοί παράγοντες, μεταξύ των οποίων ορισμένα λοιμώδη νοσήματα όπως η νόσος COVID-19.
Τα είδη και το επίπεδο των κινδύνων διαφέρουν μεταξύ τομέων, επαγγελμάτων και ομάδων εργαζομένων. Επιπλέον, παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο, οι κοινωνικοοικονομικές πτυχές, οι υφιστάμενες παθήσεις και ο τρόπος ζωής ενδέχεται να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι επαγγελματικές εκθέσεις επιδρούν στην καρδιαγγειακή υγεία.
Η καρδιαγγειακή υγεία στο θεματολόγιο πολιτικής της ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει την ανάγκη να βελτιωθεί η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων που σχετίζονται με την εργασία. Η εν λόγω πρόληψη αποτελεί βασικό στόχο του στρατηγικού πλαισίου της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία κατά την περίοδο 2021-2027. Άλλες πρωτοβουλίες της ΕΕ, όπως η πρωτοβουλία «Υγιέστεροι μαζί» — πρωτοβουλία της ΕΕ για τις μη μεταδοτικές νόσους, το πρόγραμμα «Ασφαλείς Καρδιές» και η αντίδραση της Επιτροπής Δημόσιας Υγείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πρόγραμμα, καταδεικνύουν τη σημασία της συντονισμένης δράσης για τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Έρευνα του EU-OSHA για τα καρδιαγγειακά νοσήματα που σχετίζονται με την εργασία
Ο EU-OSHA υλοποιεί ένα ερευνητικό πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας σχετικά με τα καρδιαγγειακά νοσήματα που σχετίζονται με την εργασία. Στόχος είναι να βελτιωθεί η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η εργασία επηρεάζει την καρδιαγγειακή υγεία, ώστε να υποστηριχθεί η τεκμηριωμένη πρόληψη σε ολόκληρη την ΕΕ.
Το ερευνητικό πρόγραμμα εξετάζει τους επαγγελματικούς παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τα καρδιαγγειακά νοσήματα και διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την εργασία αλληλεπιδρούν με τους κινδύνους που δεν σχετίζονται με αυτήν. Εντοπίζει τομείς, επαγγέλματα και ομάδες εργαζομένων που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο και αναλύει την επιβάρυνση από τα καρδιαγγειακά νοσήματα που σχετίζονται με την εργασία σε ολόκληρη την ΕΕ. Επίσης, εξετάζει πολιτικές, στρατηγικές, παρεμβάσεις στον χώρο εργασίας και πρακτικούς πόρους που συμβάλλουν στην πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων και υποστηρίζουν την ασφαλή επιστροφή των εργαζομένων στην εργασία μετά από καρδιαγγειακό επεισόδιο ή τη συνέχιση της εργασίας τους παρά την ύπαρξη χρόνιων καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Τα πορίσματα θα συμβάλουν στην τεκμηριωμένη βάση για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων που σχετίζονται με την εργασία και θα εμπλουτίσουν την εκστρατεία «Ασφαλείς και Υγιείς Χώροι Εργασίας» με τίτλο «Προαγωγή της ψυχικής υγείας στην εργασία με τη συμμετοχή όλων», ιδίως όσον αφορά τη σύνδεση μεταξύ ψυχοκοινωνικών κινδύνων και καρδιαγγειακής υγείας.
