Choroby układu krążenia stanowią jedno z najpoważniejszych wyzwań dla zdrowia publicznego w UE. Obejmują one zróżnicowaną i złożoną grupę schorzeń, takich jak choroba niedokrwienna serca i udary mózgu, które wpływają na serce, naczynia krwionośne i układ naczyniowy mózgu. Jako choroby wieloczynnikowe mogą wynikać z połączenia czynników związanych ze stylem życia i behawioralnych, dotychczasowych schorzeń, predyspozycji genetycznych, uwarunkowań społeczno-ekonomicznych i środowiskowych, a także ryzyka zawodowego.

Miejsce pracy odgrywa zatem istotną rolę w profilaktyce chorób układu krążenia. Zrozumienie tych zagrożeń i ich wpływu na zdrowie układu krążenia ma kluczowe znaczenie dla opracowywania skutecznych działań zapobiegających chorobom układu krążenia związanym z pracą oraz wspierania zdrowszego życia zawodowego.

Obciążenie chorobami układu krążenia związanymi z pracą

Choroby układu krążenia są przyczyną około 1,71 mln zgonów rocznie w UE. Pomimo że częstość ich występowania różni się w poszczególnych krajach, są one drugą najczęstszą przyczyną zgonów związanych z pracą w UE.

Oprócz wpływu na zdrowie choroby układu krążenia mogą wpływać na jakość życia pracowników, ich zdolność do pracy i możliwość utrzymania zatrudnienia. Wiążą się one również z kosztami wynikającymi z nieobecności w pracy z powodu choroby, z długotrwałej niepełnosprawności, wcześniejszej emerytury i zmniejszonej produktywności, przy czym całkowity roczny koszt dla gospodarki UE szacuje się na ponad 210 mld euro. Profilaktyka chorób układu krążenia związanych z pracą przyczynia się do poprawy dobrostanu pracowników, a jednocześnie pomaga organizacjom i społeczeństwu radzić sobie ze skutkami tych chorób.

Czynniki ryzyka chorób układu krążenia w miejscu pracy

Choroby układu krążenia związane z pracą mogą wynikać z połączenia czynników ryzyka występujących w miejscu pracy, takich jak:

• Zagrożenia psychospołeczne, w tym wysokie wymagania w pracy, niski stopień kontroli nad wykonywaną pracą, długi czas pracy, praca zmianowa, przemoc w miejscu pracy i nękanie, mogą prowadzić do stresu, który może wpływać na zdrowie układu krążenia.
• Czynniki ryzyka związane z nieodpowiednią ergonomią pracy, takie jak ciężka praca fizyczna, długotrwałe siedzenie lub stanie.
• Fizyczne czynniki ryzyka, takie jak ekstremalne temperatury, hałas, drgania i promieniowanie.
• Narażenie na działanie substancji chemicznych, w tym metali ciężkich, cząstek stałych, pyłów, emisji spalin silnikowych oraz niektórych pestycydów.
• Czynniki biologiczne, w tym niektóre choroby zakaźne, takie jak COVID-19.

Rodzaj i stopień zagrożeń różnią się w zależności od sektorów, zawodów i grup pracowników. Co więcej, na to, w jaki sposób narażenie zawodowe oddziałuje na zdrowie układu krążenia, mogą wpływać czynniki takie jak wiek, płeć, uwarunkowania społeczno-ekonomiczne, dotychczasowe schorzenia oraz styl życia.

Zdrowie układu krążenia w programie politycznym UE

Komisja Europejska podkreśla potrzebę poprawy profilaktyki chorób układu krążenia związanych z pracą, uznając tę potrzebę za główny cel strategicznych ram UE dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na lata 2021–2027. Inne inicjatywy UE, takie jak „Zdrowsi razem” – unijna inicjatywa dotycząca chorób niezakaźnych i Plan „Bezpieczne serce”, oraz reakcja Komisji Zdrowia Publicznego Parlamentu Europejskiego na ten plan pokazują, jak ważne są skoordynowane działania na rzecz poprawy zdrowia układu krążenia w całej UE.

Badania EU-OSHA dotyczące chorób układu krążenia związanych z pracą

EU-OSHA realizuje szeroko zakrojony program badawczy dotyczący chorób układu krążenia związanych z pracą. Jego celem jest pogłębienie wiedzy na temat wpływu pracy na zdrowie układu krążenia, aby wspierać profilaktykę opartą na dowodach naukowych w całej UE.

W ramach programu badawczego przeanalizowano czynniki ryzyka zawodowego związane z chorobami układu krążenia oraz zbadano, w jaki sposób ryzyko związane z pracą i ryzyko niezwiązane z pracą wzajemnie na siebie oddziałują. Zidentyfikowano sektory, zawody i grupy pracowników znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka oraz przeanalizowano obciążenie chorobami układu krążenia związanymi z pracą w całej UE. Przeprowadzono również przegląd polityk, strategii, działań podejmowanych w miejscu pracy i praktycznych materiałów, które pomagają zapobiegać chorobom układu krążenia, a także wspierają pracowników w bezpiecznym powrocie do pracy po przebytym zdarzeniu sercowo-naczyniowym lub w pozostaniu w pracy w przypadku przewlekłych chorób układu krążenia.

Wyniki badań przyczynią się do poszerzenia bazy dowodowej na potrzeby profilaktyki chorób układu krążenia związanych z pracą oraz będą stanowić podstawę kampanii „Zdrowe i bezpieczne miejsce pracy: Zdrowa praca, zdrowa głowa”, w szczególności w odniesieniu do związku między zagrożeniami psychospołecznymi a zdrowiem układu krążenia.