| Safety and health at work EU-OSHA

De bescherming van werknemers tegen ongelukken en gezondheidsproblemen is niet alleen een wettelijke en morele plicht – het is daarnaast een voorbode voor groeiende en florerende bedrijven.

Risicovermindering van bovenaf

De leidinggevenden van een onderneming – het hogere management, de directie en/of de raad van bestuur – kunnen ongelukken en ziekten op het werk voorkomen. Dit kunnen zij doen door:

zich te committeren aan een doeltreffende OSH-beheersstrategie en daarover te communiceren
stevige systemen voor veiligheids- en gezondheidsbeheer te ontwikkelen
de prestaties van die systemen te monitoren
het goede voorbeeld te geven door te allen tijde alle veiligheidsprocedures te volgen
de werknemers te motiveren een bijdrage te leveren aan een goede veiligheids- en gezondheidssituatie

De prijs van slecht leiderschap

Wanneer er ineffectief of geen leiderschap wordt getoond op het gebied van OSH, kan dat leiden tot ongelukken, zelfs met dodelijke afloop, alsook geestelijke en fysieke gezondheidsproblemen onder de werknemers. De bedrijfsreputatie kan hierdoor worden geschaad. Slecht leiderschap kan dan ook aanzienlijke kosten meebrengen, bijvoorbeeld als gevolg van ziekteverzuim, tijdverspilling en de betaling van schadevergoedingen.

Goed OSH-leiderschap daarentegen zorgt voor:

preventie van ongelukken en ziekten
verhoging van de productiviteit en de efficiëntie
verbetering van de moraal onder werknemers
het binnenslepen van nieuwe contracten en het aantrekken van hooggekwalificeerde medewerkers

Een leidende rol spelen op veiligheids- en gezondheidsgebied

U kunt een aantal simpele maatregelen nemen om uw organisatie de vruchten te laten plukken van goed OSH-leiderschap. Hier volgen enkele praktische tips, op basis van een gids van de British Health and Safety Executive:

verricht regelmatige risicobeoordelingen en handel naar de resultaten
houd bij het aannemen van nieuwe werknemers, processen en werkmethoden altijd rekening met de veiligheids- en de gezondheidseffecten ervan
zichtbaar leiderschap is doeltreffend leiderschap zorg ervoor dat leidinggevenden regelmatig de werkvloer van uw organisatie bezoeken om met werknemers te spreken over OSH-problemen en -oplossingen
toon commitment door veiligheids- en gezondheidskwesties altijd op te nemen in de agenda van de raad van bestuur
leid alle leidinggevenden op ten aanzien van veiligheid en gezondheid en vergroot op die manier het bewustzijn over de waarde van OSH

Samenwerken – betrek de werknemers

Een van de voorwaarden voor goed OSH-leiderschap is de betrokkenheid van werknemers. Werkgevers zijn wettelijk verplicht om hun werknemers te raadplegen over veiligheids- en gezondheidskwesties. Wanneer meer wordt gedaan dan wat minimaal vereist is, levert dat voordelen op. Het OSH-beheer zal eerder tot resultaten leiden wanneer de actieve participatie van de werknemers wordt bevorderd en er een dialoog wordt gestart tussen de werknemers en de directie.

In 2012 startte EU-OSHA een twee jaar durende campagne over dit onderwerp, getiteld Een gezonde werkplek 2012–2013 – Samen sterk voor preventie.

De campagne werd afgesloten met een benchmarking-evenement waarbij campagnepartners goede praktijken uitwisselden en workshops werden georganiseerd over onderwerpen als 'Leiderschapstraining' en 'De veiligheids- en gezondheidscultuur van organisaties'.

Wanneer kinderen zodra ze leren lezen en schrijven ook onderwijs krijgen over veiligheid en gezondheid, wordt dit onderwerp een natuurlijk onderdeel van hun dagelijks leven. Zo leren zij goed om te gaan met veiligheid en gezondheid, en daar profiteren zij gedurende hun gehele werkzame leven van.

Jong geleerd is oud gedaan: succesvol OSH-onderwijs

Het is beter om OSH-onderwijs te integreren in verschillende vakken dan om het te behandelen als zelfstandig onderwerp. Activerend onderwijs en praktijkvoorbeelden helpen de boodschap over te brengen aan kinderen en jongeren. Je kunt belangrijke boodschappen op verschillende manieren herhalen voor verschillende leeftijdscategorieën – of de doelgroep nu bestaat uit basisschoolleerlingen of leerlingen van beroepsopleidingen.

Een schoolbrede aanpak is het ideale model. De integratie van OSH in het hoger onderwijs is moeilijker en minder ontwikkeld, met name op universiteiten. Daarvoor geldt echter ook het 'instellingsbrede' model. Voor een geslaagde integratie is het cruciaal om te netwerken en samen te werken met de OSH-autoriteiten.

Integratie van OSH op school

In de schoolbrede aanpak worden onderwijs en schoolbestuur gecombineerd. Leerlingen en leerkrachten zorgen er samen voor dat de school een veilige en gezonde plek is om te werken en om te leren. Dat doen zij aan de hand van:

onderwijs over risico's en OSH-beheer, bijvoorbeeld door leerlingen te betrekken bij het opsporen van gevaren
gezondheidsonderwijs en -bevordering, zoals initiatieven voor een gezonde school
bevordering van waardigheid en respect voor iedereen, zoals campagnes tegen pesten
aandacht voor het milieu, zoals hergebruik

Tips voor een succesvolle integratie

Uit casestudies weten we wat nodig is om de schoolbrede aanpak te laten slagen:

het motiveren van leerkrachten en leerlingen door het schoolhoofd
betrokkenheid van leerlingen, ouders en leerkrachten
praktische tools en praktische ondersteuning; '
Napo voor leerkrachten
' is daarvan een goed voorbeeld
het opleiden van leerkrachten
netwerkactiviteiten tussen scholen
samenwerking tussen OSH- en onderwijsinstanties
een praktische aanpak, waarbij onderwijs over risico's wordt gekoppeld aan de schoolvakken

Meer informatie:

Lees ons rapport over de integratie van OSH in de schoolprogramma's
Netwerken met andere professionals via ENETOSH

Deze verklaringen worden vastgesteld door de raad van bestuur en zijn onderdeel van de strategie van het agentschap. In de verklaringen geeft de raad van bestuur aan hoe het agentschap zijn mandaat ten uitvoer moet leggen.

Onze missie

Wij ontwikkelen, verzamelen en verstrekken betrouwbare en relevante informatie, analyses en tools om de kennis en het bewustzijn te vergroten en om informatie en goede praktijken op het terrein van veiligheid en gezondheid op het werk (OSH) uit te wisselen. Daarmee voorzien wij in de behoeften van iedereen die te maken heeft met OSH.

Onze visie

Een erkende leider zijn die veilige en gezonde werkplekken in Europa bevordert op basis van tripartiet overleg, participatie en de ontwikkeling van een OSH-cultuur van risicopreventie; zorgen voor een slimme, duurzame, productieve en inclusieve economie.

EU-OSHA is het agentschap van de Europese Unie dat informatie verstrekt over veiligheid en gezondheid op het werk. Ons werk draagt bij aan het strategisch kader van de Europese Commissie voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027 en andere relevante EU-strategieën en -programma’s.

U vindt meer informatie in onze strategie en werkprogramma's en in onze oprichtingsverordening.

Lidstaten kunnen strengere regels opnemen in hun wetgeving ter bescherming van de werknemers, maar ze moeten minimaal aan de normen voldoen. Hierdoor varieert de wetgeving inzake veiligheid en gezondheid binnen Europa.

Een lijst met de nationale implementatiemaatregelen is te vinden aan het eind van het abstract van elke richtlijn in de rubriek EU-OSHA van Europese richtlijnen. Als u bijvoorbeeld Kaderrichtlijn veiligheid en gezondheid op het werk selecteert, ziet u aan het eind van de pagina een link naar de EUR-Lex-website met de nationale geïmplementeerde wetten bij deze richtlijn.

De Europese Commissie heeft in 2015 een evaluatie van de praktische tenuitvoerlegging van de EU-richtlijnen inzake veiligheid en gezondheid op het werk (VGW) in de EU-lidstaten verricht. Deze evaluatie is samengevat in een syntheseverslag.

Meer informatie over nationale wetgeving inzake veiligheid en gezondheid op het werk is ook te vinden in de OSHwiki-artikels op nationale systemen.

Voor meer informatie over de nationale wetgeving neemt u contact op met de focal point van EU-OSHA van de lidstaat waar u meer over wilt weten.

In Europese richtlijnen zijn minimumeisen en fundamentele beginselen vastgelegd, zoals het preventie- en risicobeoordelingsbeginsel en de verantwoordelijkheden van werkgevers en werknemers. In een reeks Europese richtsnoeren wordt toegelicht hoe de Europese richtlijnen en de door Europese normalisatieorganisaties vastgestelde normen moeten worden toegepast.

In het strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027, dat is aangekondigd in het actieplan voor de Europese pijler van sociale rechten, zijn de kernprioriteiten en -acties beschreven die noodzakelijk zijn om de gezondheid en veiligheid van werknemers te verbeteren. Het kader berust op een tripartiete werkwijze en is gericht op drie hoofddoelstellingen: anticiperen op en sturing geven aan verandering, verbeteren van de preventie en verhogen van de paraatheid.

Meer informatie over veiligheid en gezondheid op het werk is ook te vinden op de website van de Europese Commissie, DG Werkgelegenheid, sociale zaken en inclusie.

In de volgende rubrieken vindt u informatie over de Europese wetgeving en de toepassing daarvan, alsmede andere praktische documenten over veiligheid en gezondheid op het werk, die zijn gerangschikt naar onderwerp.

Hierin vindt u feiten en cijfers over veiligheid en gezondheid op het werk (VGW) die gebaseerd zijn op resultaten van belangrijke Europese projecten en de Europese bedrijvenenquête naar nieuwe en opkomende risico’s (Esener) van EU-OSHA.

De bevindingen worden gepresenteerd in onze gebruiksvriendelijke tools voor gegevensvisualisatie, die niet alleen een beeld geven van de wijze waarop risico’s op de werkplek worden beheerd, maar ook van arbeidsomstandigheden, demografische aspecten en het beleid en de strategieën op VGW-gebied.

Ook voeren wij opiniepeilingen uit die ons helpen inzicht te verkrijgen in wat mensen van hun werkomgeving vinden. Hieronder kunt u de resultaten raadplegen.

Het verzamelen van deze feiten en cijfers is de hoeksteen van ons werk. De resultaten ervan helpen beleidsmakers en onderzoekers bij het identificeren van opkomende trends.

Hier vindt u onze belangrijkste hulpmiddelen om het bewustzijn te bevorderen over de risico’s op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk (VGW-risico’s) en om deze risico’s te beheersen.

OiRA, die de beoordeling en het beheer van de veiligheids- en gezondheidsrisico’s op de werkplek vereenvoudigt; OSHwiki als rijke bron van informatie over alle aspecten van VGW; e-gidsen, die een leidraad vormen voor het VGW-beheer; infographics; de campagnetoolkit; de Napo-films en Napo voor leerkrachten; tools voor gegevensvisualisatie en andere praktische tools en richtsnoeren.

22/09/2014