Hart- en vaatziekten vormen een van de grootste uitdagingen op het gebied van volksgezondheid in de EU. Ze omvatten een diverse en complexe groep aandoeningen, zoals coronaire hartziekte en beroertes, die het hart, de bloedvaten en het vaatstelsel van de hersenen aantasten. Aangezien het gaat om ziekten die meerdere oorzaken hebben, kunnen ze het gevolg zijn van een combinatie van levensstijl- en gedragsfactoren, reeds bestaande gezondheidsproblemen, genetische aanleg, sociaaleconomische en omgevingsfactoren, en beroepsrisico’s.
De werkplek speelt dan ook een belangrijke rol bij de preventie van cardiovasculaire aandoeningen. Inzicht in deze risico’s en hun invloed op de cardiovasculaire gezondheid zijn essentieel voor het ontwikkelen van doeltreffende maatregelen om werkgerelateerde hart- en vaatziekten te voorkomen en een gezonder beroepsleven te bevorderen.
De last van werkgerelateerde cardiovasculaire aandoeningen
Hart- en vaatziekten zijn verantwoordelijk voor ongeveer 1,71 miljoen sterfgevallen per jaar in de EU. Hoewel de prevalentie ervan per land verschilt, zijn ze de op één na meest voorkomende oorzaak van werkgerelateerde sterfgevallen in de EU.
Naast de gevolgen voor de gezondheid kunnen hart- en vaatziekten ook van invloed zijn op de levenskwaliteit, de arbeidscapaciteit en het vermogen om aan het werk te blijven. Ze gaan ook gepaard met kosten in verband met ziekteverzuim, langdurige arbeidsongeschiktheid, vervroegde uittreding en verminderde productiviteit, waarbij de totale jaarlijkse kosten voor de EU-economie worden geschat op meer dan 210 miljard EUR. Het voorkomen van werkgerelateerde hart- en vaatziekten draagt bij aan het welzijn van werknemers en helpt organisaties en de samenleving tegelijkertijd om de gevolgen op te vangen.
Risicofactoren voor hart- en vaatziekten op de werkplek
Werkgerelateerde hart- en vaatziekten kunnen het gevolg zijn van een combinatie van risicofactoren op de werkplek, zoals:
- Psychosociale risico’s, waaronder hoge werkdruk, weinig zeggenschap over het werk, lange werkdagen, ploegendienst, geweld op de werkplek en pesten, kunnen leiden tot stress, wat schadelijk kan zijn voor de cardiovasculaire gezondheid.
- Ergonomische risicofactoren, zoals zwaar lichamelijk werk, langdurig zitten of staan.
- Fysieke risicofactoren zoals extreme temperaturen, lawaai, trillingen en straling.
- Blootstelling aan chemische stoffen, waaronder zware metalen, deeltjes, stof, uitlaatgassen van motoren en bepaalde bestrijdingsmiddelen.
- Biologische agentia, waaronder bepaalde besmettelijke ziekten zoals COVID-19.
De soorten risico’s en het risiconiveau verschillen per sector, beroep en werknemersgroep. Daarnaast kunnen factoren zoals leeftijd, geslacht, sociaaleconomische aspecten, bestaande gezondheidsproblemen en levensstijl van invloed zijn op de manier waarop blootstelling op het werk de cardiovasculaire gezondheid beïnvloedt.
Cardiovasculaire gezondheid op de beleidsagenda van de EU
De Europese Commissie benadrukt dat het verbeteren van de preventie van werkgerelateerde hart- en vaatziekten een belangrijke doelstelling is in het strategisch EU-kader voor gezondheid en veiligheid op het werk 2021-2027. Andere EU-initiatieven, zoals “Samen gezonder” – het initiatief van de EU voor niet-overdraagbare ziekten, het plan voor een veilig hart en de reactie van de Commissie volksgezondheid van het Europees Parlement op het plan, tonen het belang van gecoördineerde maatregelen om de cardiovasculaire gezondheid in de hele EU te verbeteren.
Onderzoek van EU-OSHA naar werkgerelateerde hart- en vaatziekten
EU-OSHA is bezig met een grootschalig onderzoeksprogramma rond werkgerelateerde hart- en vaatziekten. Het doel is om meer inzicht te krijgen in de manier waarop werk de cardiovasculaire gezondheid beïnvloedt en daarmee empirisch onderbouwde preventie in de hele EU te ondersteunen.
In het onderzoeksprogramma wordt gekeken naar de beroepsmatige risicofactoren die met hart- en vaatziekten in verband worden gebracht en naar de wisselwerking tussen werkgerelateerde en niet-werkgerelateerde risico’s. Er wordt in kaart gebracht welke sectoren, beroepen en groepen werknemers een verhoogd risico lopen. Ook wordt een schatting gemaakt van de last van werkgerelateerde hart- en vaatziekten in de hele EU. Het programma omvat ook een evaluatie van beleidsmaatregelen, strategieën, interventies op de werkplek en praktische hulpmiddelen die hart- en vaatziekten helpen voorkomen en die werknemers ondersteunen om veilig weer aan het werk te gaan na een cardiovasculair incident of aan het werk te blijven met chronische cardiovasculaire aandoeningen.
De bevindingen zullen bijdragen tot de empirische basis voor de preventie van werkgerelateerde hart- en vaatziekten en als input dienen voor de campagne voor een gezonde werkplek “Samen sterk voor mentale gezondheid op het werk”, met name wat betreft het verband tussen psychosociale risico’s en cardiovasculaire gezondheid.
