You are here

Öryggi og heilbrigði í ör- og smáfyrirtækjum

Ör- og smáfyrirtæki (MSE) eru helstu drifkraftar hagvaxtar, nýsköpunar, atvinnu og félagslegar aðlögunar, og þau eru meginstoð ESB-hagkerfisins.

Tilmæli framkvæmdastjórnarinnar 2003/361/EC skilgreina MSE á eftirfarandi hátt:

  • Örfyrirtæki er með minna en 10 starfsmenn og árlega veltu eða efnahagsreikning sem er 2 milljónir evra eða minna.
  • Smáfyrirtæki er með minna en 50 starfsmenn og árlega veltu eða efnahagsreikning sem er 10 milljónir evra eða minna.

2015/2016 voru MSE 98,8% af öllum ESB fyrirtækjum sem eru ekki fjármálafyrirtæki, alls um 22,7 milljónir fyrirtækja. MSE eru með um helminginn af starfsafla ESB í vinnu (um 30% starfsfólks vinnur við örfyrirtæki og 20% smáfyrirtæki).

Hvaða áskorunum standa MSE frammi fyrir?

Vinnuvernd (OSH) er oft léleg hjá MSE, og starfsfólk þar á í meiri hættu á að lenda í slysum á vinnustað og eiga við lélega heilsu vegna vinnu að stríða. MSE eru sundurleit og þau skortir samfellt umboð. Þetta gerir það að verkum að erfitt er að fylgjast með vinnuaðstæðum, auka vitund og framfylgja vinnuvernd. Vandamálið er í forgangi í vinnuverndaráætlununum á landsvísu, í Rammaáætlun Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og í samhengi ESB stoðar félagslegra réttinda.

Hinar ýmsu rannsóknir, þ.m.t. Evrópska fyrirtækjakönnunin um nýja og aðsteðjandi áhættuþætti (ESENER), sýna að því minni sem fyrirtækin eru því stærri eru áskoranirnar við stjórnun vinnuverndar. Engu að síður, sýna niðurstöður ESENER að jafnvel mjög lítil fyrirtæki tilkynna um há stig vinnuverndar í sumum ESB-löndum og geirum. Þetta gefur til kynna að með réttum stuðningi sé hægt að bæta vinnuverndarstjórnun í MSE verulega. 

Verkefni EU-OSHA til að bæta vinnuvernd í ör- og smáfyrirtækjum

Víðtækt verkefni EU-OSHA „Umbætur á vinnuvernd í mjög litlum og litlum fyrirtækjum“ (2014-18) er ætlað að einangra helstu árangurs þætti, í tengslum við stefnur, úrræði og hagnýtar lausnir, til að bæta vinnuvernd í MSE í Evrópu.

Hvað segja rannsóknir okkur um vinnuvernd í MSE?

Fyrsti áfangi verkefnisins leiddi í ljós umfang vinnuverndaráskorana sem MSE standa frammi fyrir í Evrópu og suma þættina sem stuðla að lélegri vinnuverndarstjórnun í þessum fyrirtækjum. Umsögn um útgefið efni Samhengi og tilhögun vinnuverndar í mjög litlum og litlum fyrirtækjum í ESB bendir til „almenns og marghliða skorts á aðföngum“ sem veldur því að umtalsverður hluti MSE leggur stund á ranga viðskiptahætti. Lykil eigindi slíkra fyrirtækja eru léleg fjárhagsstaða; áhyggjur af fjárhagslegri afkomu; skortur á fjárfestingu í vinnuvernd; takmörkuð þekking, meðvitund og hæfi eigenda-stjórnenda; og viðhorf og forgangsröðun sem leggur ekki áherslu á vinnuvernd.

Vinnustaðasjónarhorn

Vinnuverndarviðhorf og -framkvæmd í MSE voru rannsökuð með 360 gráðu djúpviðtölum við bæði starfsfólk og eigendur-stjórnendur. Sum viðhorf sem oft sáust voru afturvirk nálgun við vinnuvernd; hugmyndin að „almenn skynsemi“ sé nógu góð vinnuverndarráðstöfun og trúin á að hættur „séu hluti af starfinu“. Engu að síður fundust einnig dæmi um góðar starfsvenjur.

Lestu skýrsluna Öryggi og heilbrigði í mjög litlum og litlum fyrirtækjum í ESB: Útsýnið frá vinnustaðnum.

Eru góðar starfsvenjur sem við getum byggt á fyrir hendi?

Það eru ýmiskonar dæmi frá allri Evrópu um árangursríkar vinnuverndarstefnur, ráðstafanir og verkfæri sem ná til vinnuverndar í MSE. Meira en 40 slíkum inngripum er lýst ítarlega í Öryggi og heilsa hjá ör- og smáfyrirtækjum í ESB: frá stefnu til framkvæmda — lýsing á góðum dæmum.

Góð dæmi voru rannsökuð nánar til að ákvarða „hvað virkar, fyrir hvern og í hvaða aðstæðum“, þ.m.t. víðtæka möguleika á jákvæðum áhrifum og flytjanleika.

Lestu skýrsluna Frá stefnu til framkvæmdar: stefnur, úrræði, áætlanir og aðgerðir sem styðja vinnuvernd hjá mjög litlum og litlum fyrirtækjum, sem rannsaka einnig upplifun vinnuverndarmilliliða sem vinna hjá MSE.

Hvernig tryggjum við að vinnuverndarstefna og -inngrip nái til MSE?

Heildarniðurstöður verkefnisins hafa verið greindar til að gefa áreiðanlegar ráðleggingar fyrir þróun árangursríkari áætlana og inngripa sem ætlað er að bæta vinnuvernd í MSE. Öryggi og heilbrigði í ör- og smáfyrirtækjum í ESB: Lokaskýrsla frá þriggja 3ja ára SESAME verkefninu bendir á mikilvægi:

  • Þátttöku allra helstu eftirlitsaðila;
  • þess að styrkja eftirlit;
  • Að bjóða upp á sjálfbærar lausnir sem er auðvelt að nota og flytja;
  • Betri samþættingu vinnuverndar inn í geira-sértæk þjálfunarkerfi;
  • Þátttöku verkalýðsfélaga og samtökum vinnuveitenda við þróun stefnumála sem geta náð til MES;
  • Betri tilhögun aðfangakeðju.

EU-OSHA aðstoðar MSE við að leggja mat á vinnustaðaáhættur

Viðeigandi áhættumat er lykillinn að heilbrigðum vinnustöðum. En framkvæmd áhættumats getur verið töluvert flókin, sérstaklega fyrir MSE, þar sem þau kann að skorta úrræði og þekkingu framkvæma hana á árangursríkan hátt.

Gagnvirkt áhættumat á netinu (OiRA) vettvangur EU-OSHA er ætlað að vinna bug á þessu. OiRA er fyrsta framtakið á ESB-vísu sem ætlað er að hvetja MSE (aðallega í gegnum aðildarríki og aðila vinnumarkaðarins á ESB- og aðildarríkjavísu) til að leggja mat á áhættu.

Til að læra meira um vinnuverndaráhættumat í MSE, skaltu skoða þessa tengdu OSHwiki grein.