Heilbrigði hjarta- og æðakerfisins í vinnunni

Hjarta- og æðasjúkdómar teljast ein helsta lýðheilsuáskorunin innan ESB. Þeir ná yfir fjölbreyttan og flókinn hóp sjúkdóma og kvilla, svo sem kransæðasjúkdóma og heilablóðföll, sem hafa áhrif á hjartað, æðar og æðakerfi heilans. Þar sem um fjölþætta sjúkdóma er að ræða geta þeir stafað af samspili lífsstíls og hegðunar, fyrirliggjandi heilsufarsvandamála, erfðafræðilegrar tilhneigingar, félagslegra, efnahagslegra og umhverfislegra þátta, sem og starfstengdra áhættuþátta.

Vinnustaðurinn gegnir því mikilvægu hlutverki í forvörnum gegn hjarta- og æðasjúkdómum. Skilningur á þessum áhættuþáttum og áhrifum þeirra á heilbrigði hjarta- og æðakerfisins er nauðsynlegur til að þróa árangursríkar aðgerðir til að fyrirbyggja vinnutengda hjarta- og æðasjúkdóma og stuðla að heilbrigðara vinnulífi.

Áhrif vinnutengdra hjarta- og æðasjúkdóma

Hjarta- og æðasjúkdómar valda um 1,71 milljón dauðsfalla í ESB á ári. Þótt tíðni þeirra sé mismunandi milli landa eru þeir önnur algengasta orsök vinnutengdra dauðsfalla í ESB.

Auk heilsufarslegra áhrifa geta hjarta- og æðasjúkdómar haft áhrif á lífsgæði og starfsgetu starfsmanna, sem og möguleika þeirra á að vera áfram á vinnumarkaði. Hjarta- og æðasjúkdómar hafa einnig í för með sér kostnað vegna veikindafjarvista, langvarandi örorku, snemmbærra starfsloka og minni framleiðni. Heildarkostnaður þeirra fyrir efnahag ESB er talinn nema meira en 210 milljörðum evra á ári. Forvarnir gegn vinnutengdum hjarta- og æðasjúkdómum stuðla að vellíðan starfsfólks og hjálpa jafnframt vinnustöðum og samfélaginu að takast á við áhrif þeirra.

Áhættuþættir hjarta- og æðasjúkdóma á vinnustað

Vinnutengdir hjarta- og æðasjúkdómar geta stafað af samspili ýmissa áhættuþátta á vinnustað, svo sem:

• Sálfélagslegum áhættuþáttum, svo sem miklu vinnuálagi, litlum áhrifum á eigin vinnu, löngum vinnutíma, vaktavinnu, ofbeldi og einelti á vinnustað, sem geta valdið streitu sem getur haft áhrif á heilbrigði hjarta- og æðakerfisins.
• Vinnuvistfræðilegum áhættuþáttum, svo sem erfiðri líkamlegri vinnu og langvarandi setu eða stöðu.
• Líkamlegum áhættuþáttum, svo sem miklum hita eða kulda, hávaða, titringi og geislun.
• Útsetningu fyrir efnum, þar á meðal þungmálmum, ögnum, ryki, útblæstri frá vélum og tilteknum varnarefnum.
• Líffræðilegum áhrifavöldum, þar á meðal tilteknum smitsjúkdómum, svo sem COVID-19.

Tegundir og umfang áhættu eru mismunandi eftir atvinnugreinum, störfum og hópum starfsfólks. Auk þess geta þættir eins og aldur, kyn, félagslegar og efnahagslegar aðstæður, fyrirliggjandi heilsufarsvandamál og lífsstíll haft áhrif á það hvernig starfstengd útsetning hefur áhrif á heilbrigði hjarta- og æðakerfisins.

Heilbrigði hjarta- og æðakerfisins á stefnuskrá ESB

Stefnurammi ESB um vinnuvernd 2021–2027 leggur áherslu á að bættar forvarnir gegn vinnutengdum hjarta- og æðasjúkdómum séu eitt af lykilmarkmiðum framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins. Önnur frumkvæði ESB, svo sem „Heilbrigðara saman – ESB-átakið gegn ósmitandi sjúkdómum“, „Safe Hearts Plan“ og viðbrögð lýðheilsunefndar Evrópuþingsins við áætluninni, sýna mikilvægi samhæfðra aðgerða til að bæta heilbrigði hjarta- og æðakerfisins um allt ESB.

Rannsóknir EU-OSHA á vinnutengdum hjarta- og æðasjúkdómum

EU-OSHA stendur að umfangsmiklu rannsóknarverkefni um vinnutengda hjarta- og æðasjúkdóma. Markmiðið er að auka skilning á því hvernig vinna hefur áhrif á heilbrigði hjarta- og æðakerfisins og stuðla þannig að gagnreyndum forvörnum um allt ESB.

Rannsóknarverkefnið kannar starfstengda áhættuþætti sem tengjast hjarta- og æðasjúkdómum og hvernig vinnutengdir og aðrir áhættuþættir hafa áhrif hver á annan. Það greinir hvaða atvinnugreinar, störf og hópar starfsfólks eru í meiri áhættu og metur umfang vinnutengdra hjarta- og æðasjúkdóma í ESB. Það fer einnig yfir stefnumál, aðferðir, inngrip á vinnustöðum og hagnýt úrræði sem stuðla að forvörnum gegn hjarta- og æðasjúkdómum, sem og úrræði sem styðja starfsfólk við að snúa aftur til vinnu á öruggan hátt eftir hjarta- eða æðaatvik eða halda áfram að starfa þrátt fyrir langvinnan hjarta- og æðasjúkdóm.

Niðurstöðurnar munu styrkja þekkingargrunninn fyrir forvarnir gegn vinnutengdum hjarta- og æðasjúkdómum og nýtast í herferðinni Vinnuvernd er allra hagur„Saman um geðheilbrigði á vinnustað“, einkum hvað varðar tengsl sálfélagslegra áhættuþátta við heilbrigði hjarta- og æðakerfisins.