Το έργο του EU-OSHA συμβαδίζει με το νομοθετικό έργο της ΕΕ

Μια σημαντική επέτειος είναι η κατάλληλη στιγμή τόσο για να αναλογιστούμε το παρελθόν όσο και για να προβλέψουμε νέες προκλήσεις.

Στην 25η επέτειο της ίδρυσής του, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) αναλογίζεται τη σημασία της βασικής οδηγίας για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία (ΕΑΥ), η οποία εκδόθηκε πριν από 30 χρόνια, και ταυτόχρονα είναι έτοιμος να παράσχει τη στήριξή του για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

Η οδηγία-πλαίσιο

Η έκδοση της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ –ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία– τον Ιούνιο του 1989 ήταν ένα σημαντικό ορόσημο για τους εργαζομένους στην Ευρώπη. Ήταν η πρώτη ολοκληρωμένη νομοθετική πράξη της ΕΕ για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία (ΕΑΥ) που θέσπισε κοινές αρχές και ελάχιστα πρότυπα με εφαρμογή σε ολόκληρη την EE.

Η οδηγία-πλαίσιο καθιστούσε τους εργοδότες υπεύθυνους για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Η ευθύνη του εργοδότη, οι αρχές πρόληψης που θεσπίστηκαν και η ενημέρωση, η κατάρτιση, η διαβούλευση και η ισόρροπη συμμετοχή των εργαζομένων αποτελούν τα θεμέλια στα οποία βασίζεται η νέα προσέγγιση για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Καίριας σημασίας ήταν το γεγονός ότι η οδηγία έθετε την αρχή της εκτίμησης κινδύνων στο επίκεντρο της νομοθεσίας της ΕΕ για την ΕΑΥ. 

Η οδηγία-πλαίσιο έπρεπε να μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία όλων των κρατών μελών έως το τέλος του 1992. Έκτοτε, έχουν εκδοθεί πολλές άλλες οδηγίες σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές της εργασίας ή συγκεκριμένους κινδύνους.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε το 2004, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατύπωσε το συμπέρασμα ότι η οδηγία-πλαίσιο και ορισμένες σχετικές οδηγίες έχουν συμβάλει στην απλούστευση και στον εξορθολογισμό της εθνικής νομοθεσίας για την ασφάλεια και την υγεία. Επιπλέον, η οδηγία-πλαίσιο συνέβαλε στη δημιουργία μιας νοοτροπίας πρόληψης του κινδύνου στους χώρους εργασίας της ΕΕ και χάραξε τον δρόμο για την ένταξη της ΕΑΥ στις κορυφαίες προτεραιότητες της ΕΕ.

Ο EU-OSHA συνεισέφερε ενεργά στην επίτευξη των στόχων της μεταγενέστερης στρατηγικής της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια 2007-2012 και του στρατηγικού πλαισίου της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία 2014 – 2020 με τα οποία ενεργοποιήθηκε η μετέπειτα ενοποίηση και ο συντονισμός των εθνικών στρατηγικών στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων

Σχεδόν 30 χρόνια μετά την έκδοση της οδηγίας-πλαισίου, ένα άλλο ορόσημο –ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων – παρέχει ενισχυμένα δικαιώματα στους λαούς της Ευρώπης στους τομείς της κοινωνικής πρόνοιας και της απασχόλησης.

... Από το δικαίωμα για δίκαιη αμοιβή έως το δικαίωμα στην υγειονομική περίθαλψη· από τη διά βίου μάθηση, την καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής και την ισότητα των φύλων έως το ελάχιστο εισόδημα: με τον Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων η ΕΕ προασπίζει τα δικαιώματα των πολιτών της σ' έναν κόσμο που αλλάζει με ταχείς ρυθμούς.

Jean-Claude Juncker, Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 17 Νοεμβρίου 2017

Ο πυλώνας ορίζει την εργασία ως θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και εξασφαλίζει στους εργαζομένους υψηλό επίπεδο προστασίας ανεξαρτήτως ηλικίας. Δύο από τις 20 αρχές του πυλώνα αφορούν άμεσα την ΕΑΥ:

  • το δικαίωμα σε υγιεινό, ασφαλές και κατάλληλα προσαρμοσμένο εργασιακό περιβάλλον
  • το δικαίωμα στην ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.

Επομένως, ο πυλώνας προσφέρει υψηλού επιπέδου στήριξη στο έργο του EU-OSHA. Είναι σαφές ότι ο ρόλος που διαδραματίζει ο Οργανισμός όσον αφορά τη στήριξη των αξιών του πυλώνα και την πρακτική εφαρμογή των αρχών του είναι σημαντικός. Δύο τομείς εργασίας του EU-OSHA είναι ιδιαίτερα σημαντικοί:

Πρακτικά, το σύνολο των εργασιών του Οργανισμού συμβάλλει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην εξασφάλιση πιο ασφαλών και υγιών χώρων εργασίας στην Ευρώπη και σε έναν περισσότερο βιώσιμο εργασιακό βίο, διαφυλάσσοντας με τον τρόπο αυτόν τα δικαιώματα που προβλέπονται στον πυλώνα.

Έτσι, το 2019, γιορτάζουμε την 30ή επέτειο της πρώτης νομοθετικής πράξης της ΕΕ για την επαγγελματική ασφάλεια και υγεία (οδηγία-πλαίσιο), η οποία προσέφερε στους εργαζομένους ίση προστασία σε ολόκληρη την ΕΕ. Ταυτόχρονα, ο EU-OSHA είναι έτοιμος να παράσχει πρακτική στήριξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και να βελτιώσει την προστασία των εργαζομένων στην Ευρώπη. Η αναγνώριση της αξίας του έργου του παρέχει στον Οργανισμό νέα ώθηση ώστε να συνεχίσει να συνεργάζεται με τους εταίρους του για να καταστήσουν την Ευρώπη πιο ασφαλή και υγιή χώρο εργασίας.