Bezpieczeństwo i zdrowie w miejscu pracy pracowników służby zdrowia
Osoby zatrudnione w sektorze opieki zdrowotnej realizują szeroki zakres działań i mają do czynienia z różnymi środowiskami, co stanowi zagrożenie dla ich zdrowia oraz naraża ich na choroby zawodowe i wypadki przy pracy. W niniejszej części znajdują się szczegółowe informacje o takich zagrożeniach i o skutecznych metodach ich oceniania, eliminowania lub minimalizowania.
Z wieloma miejscami, w których pracownicy opieki zdrowotnej wykonują swoją pracę oraz z różnorodnością ich zadań, wiąże się wiele różnych niebezpieczeństw. Sektor opieki zdrowotnej jest duży – w jego ramach zatrudnionych jest ok. 10 % wszystkich pracowników Unii Europejskiej. Ponad trzy czwarte z nich stanowią kobiety.
Charakter pracy tych osób – niezależnie od tego, czy są osobami pierwszego kontaktu opiekującymi się osobami niepełnosprawnymi fizycznie lub umysłowo, zajmują się przemieszczaniem pacjentów, czy zajmują się sprzątaniem – sprawia, że bezpieczeństwo i zdrowie w miejscu pracy stanowią kwestię priorytetową w tym sektorze. Europejskie dane wykazują jednak, że odsetek pracowników opieki zdrowotnej, którzy uważają, że ich bezpieczeństwo i zdrowie są narażone na zagrożenia związane z wykonywaną pracą jest wyższy niż średni wskaźnik we wszystkich sektorach UE. W szczególności narażenie na niebezpieczeństwo przemocy fizycznej i rzeczywiste akty przemocy ze strony współpracowników i innych osób zdarza się w tym sektorze znacznie częściej niż w innych.
Pracownicy opieki zdrowotnej są narażeni m.in. na:
- zagrożenia biologiczne, takie jak zakażenia wynikające ze zranień igłą;
- zagrożenia chemiczne, w tym te związane z lekami stosowanymi w leczeniu nowotworów i z dezynfektantami;
- zagrożenia fizyczne, takie jak narażenie na działanie promieniowania jonizującego;
- zagrożenia ergonomiczne, na przykład podczas przemieszczania pacjenta;
- zagrożenia psychospołeczne obejmujące przemoc i pracę zmianową.
W niniejszej części znajdują się m.in. studia przypadków, przykłady dobrych praktyk i listy kontrolne służące osobom zajmującym się kwestiami bezpieczeństwa i zdrowia w miejscu pracy do oceny ewentualnych zagrożeń i do monitorowania procedur bezpieczeństwa.
Zapobieganie skaleczeniom przez ostre przedmioty w miejscu pracy
Pracownicy służby zdrowia są narażeni na ukłucia igieł lekarskich lub skaleczenia przez ostre przedmioty. Takie obrażenia są niepokojące, gdyż pracownik może zostać zarażony patogenami krwiopochodnymi (wirusy, bakterie, grzyby i inne mikroorganizmy). Wirus niedoboru odporności (HIV) oraz zapalenie wątroby typu B (HBV) lub C (HCV) należą do najczęściej występujących zagrożeń, ale istnieje więcej niż 20 chorób krwiopochodnych, które mogą być przenoszone. Szacuje się, że w Europie dochodzi corocznie do miliona skaleczeń igłą lekarską. Nie tylko pracownicy służby zdrowia są zagrożeni. Choć pielęgniarki pracujące w zagrażajacych warunkach uznano za należące do najwyższej grupy ryzyka, również wielu innych pracowników jest potencjalnie narażonych na te zranienia. Na przykład personel pomocniczy, jak ekipy sprzątające i pracownicy pralni, może byc również w znacznym stopniu narażony. Aby zapobiec temu problemowi, przyjęto dyrektywę 2010/32/UE. Dyrektywa wprowadza w życie umowę ramową dotyczącą zapobiegania zranieniom w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej podpisaną przez partnerów społecznych HOSPEEM (Europejskie Stowarzyszenie Pracodawców Szpitalnictwa i Opieki Zdrowotnej) i EPSU (Europejska Federacja Związków Zawodowych Służb Publicznych). Celem niniejszej dyrektywy jest stworzeniemożliwie najbezpieczniejszego środowiska pracy poprzez zapobieganie zranieniom pracowników przez ostre przedmioty (w tym igły lekarskie) oraz ochrona zagrożonych pracowników w szpitalnictwie i służbie zdrowia. Ten cel można osiągnąć poprzez wdrożenie następujących środków zapobiegawczych i ochronnych: - wyeliminowanie przypadków zbędnego zastosowania ostrych przedmiotów Dyrektywa UE w sprawie zapobiegania zranieniom w sektorze szpitali i opieki zdrowotnej
- udostępnianie przyrządów medycznych
- włączenie mechanizmów ochronnych stworzonych z myślą o bezpieczeństwie
- wdrożenie bezpiecznych systemów pracy
- wdrożenie procedur bezpieczeństwa odnośnie do korzystania i utylizacji ostrych przyrządów medycznych
- wprowadzenie zakazu ponownego nakładania osłonek na igły
- stosowanie środków ochrony indywidualnej
- szczepienie
- informowanie i szkolenie.
Informacje EU-OSHA o dobrych praktykach dotyczących prewencji i ochrony w sektorze opieki zdrowotnej
Dodatkowe informacje o zapobieganiu skaleczeniom ostrymi przedmiotami w pracy
Biuletyn nr 88 - Bezpieczeństwo eksploatacji maszyn, urządzeń i budynków - bezpieczeństwo pracowników
