Hoe voer je een risicobeoordeling uit?

Er zijn geen voorschriften op EU-niveau over de manier waarop een risicobeoordeling moet worden uitgevoerd (ga na welke specifieke wetgeving op het gebied van risicobeoordeling in uw land van toepassing is). Bij de risicobeoordeling moet echter altijd rekening worden gehouden met de volgende twee beginselen:

• de beoordeling moet zo zijn gestructureerd dat alle relevante gevaren en risico's onder de loep worden genomen (met inbegrip van taken die snel over het hoofd worden gezien zoals schoonmaken, dat mogelijk buiten de normale werktijden wordt uitgevoerd, of ondersteunende diensten zoals het samenpersen van afval);

• wanneer een risico wordt vastgesteld, moet de risicobeoordeling beginnen bij de fundamentele vraag of het risico kan worden vermeden.

Een stapsgewijze aanpak van risicobeoordeling

De European Guidance on risk assessment at work stelt een stapsgewijze aanpak voor. Dit is niet de enige methode voor uitvoering van een risicobeoordeling; er bestaan meerdere methoden die hetzelfde doel dienen. Er is niet één “juiste” manier om een risicobeoordeling uit te voeren, en verschillende benaderingen kunnen in verschillende situaties hun doel bereiken.

Het risicobeoordelingsproces (met inbegrip van elementen van risicobeheer) kan worden onderverdeeld in een aantal stappen.

1. Een programma opzetten voor risicobeoordeling op het werk
2. De beoordeling structureren (kies een aanpak: geografisch/functioneel/proces/flow)
3. Informatie verzamelen
4. Gevaren onderkennen
5. Nagaan wie risico loopt
6. Patronen van blootstelling opsporen onder werknemers die risico lopen
7. De risico's evalueren (de waarschijnlijkheid van letsel/ernst van letsel in de praktijk)
8. Opties voor het vermijden of beheersen van risico's onderzoeken
9. Beheersmaatregelen prioriteren en bepalen
10. Beheersmaatregelen implementeren
11. De beoordeling documenteren
12. De effectiviteit van een actie meten
13. Herziening (als er wijzigingen optreden, of periodiek)
14. Toezicht op het programma voor risicobeoordeling
    

Voor de meeste bedrijven, met name kleine en middelgrote ondernemingen, voldoet de onderstaande vijfstappenaanpak (met inbegrip van elementen van risicobeheer) prima.

Stap 1. Gevaren onderkennen en nagaan wie risico loopt
Nagaan welke dingen op het werk mogelijk schade kunnen berokkenen en bepalen welke werknemers aan de betreffende gevaren bloot kunnen staan.

Stap 2. De risico's evalueren en de prioriteit ervan vaststellen 
De bestaande risico's inschatten (de ernst van en de kans op mogelijke schade…) en rangschikken in volgorde van belang.

Stap 3. Voorzorgsmaatregelen bepalen
Geschikte maatregelen bepalen om de risico's te elimineren of onder controle te houden.

Stap 4. Maatregelen uitvoeren
De preventieve en beschermende maatregelen doorvoeren met behulp van een prioriteitenplan.

Stap 5. Controleren en onderzoeken
De risicobeoordeling moet regelmatig opnieuw tegen het licht worden gehouden om te zorgen dat deze up-to-date blijft.


Toch zijn er ook andere methoden die net zo effectief zijn, vooral voor complexere risico's en situaties. Welke aanpak bij de risicobeoordeling wordt gekozen, hangt af van:

• de aard van de werkplek (bijv. een vaste onderneming of een tijdelijke);
• de aard van de activiteiten van het bedrijf (bijv. terugkerende activiteiten, ontwikkelende/veranderende processen, oproepwerk);

• de uitgevoerde taak (bijv. repetitief, incidenteel of met hoog risico);

• technische complexiteit.

In een aantal gevallen is één enkele beoordeling waarbij alle risico's van een werkplek of activiteit worden geïnventariseerd, voldoende. In andere gevallen zijn wellicht verschillende benaderingen nodig voor verschillende onderdelen van een werkplek.