Kerngegevens

Aandoeningen aan het bewegingsapparaat – een pijnlijke zaak

Aandoeningen aan het bewegingsapparaat zijn de meest voorkomende arbeidsgerelateerde gezondheidsproblemen in de EU-27: 25% van de Europese beroepsbevolking klaagt over rugpijn en 23% over spierpijn.
62% van de beroepsbevolking in de EU-27 is een kwart van de werktijd of meer blootgesteld aan repetitieve hand- en armbewegingen; 46% aan een pijnlijke of vermoeiende lichaamshouding; 35% aan het dragen of verplaatsen van zware lasten.
In de landbouw en bouwnijverheid is het risico op beide factoren het grootst: blootstelling aan fysieke risico's en klachten over aandoeningen aan het bewegingsapparaat. Het risico bestaat echter in alle sectoren.
Over het algemeen zijn vrouwen minder blootgesteld aan fysieke risicofactoren, al hebben zowel mannen als vrouwen te maken met hand- of armbewegingen of pijnlijke of vermoeiende lichaamshoudingen.
Vrouwen zijn beduidend meer blootgesteld aan bepaalde risico's dan mannen – bij werk waarbij mensen verplaatst moeten worden – met respectievelijk 11% en 6% blootstelling gedurende een kwart van de werktijd of meer.
Aandoeningen aan het bewegingsapparaat zijn kostbare aandoeningen, met zowel directe kosten als verzekeringen, schadevergoedingen, medische en administratieve kosten, als indirecte kosten door productiviteitsverlies.

Vele factoren kunnen, apart of gezamenlijk, een rol spelen bij het ontstaan en verergeren van aandoeningen aan het bewegingsapparaat.

Fysiek:

het uitoefenen van kracht – tillen, dragen, trekken, duwen;
herhaling van bewegingen – typen, verven;
ongemakkelijke en statische lichaamshouding – langdurig staan of zitten, werken met de handen boven schouderhoogte;
contactdruk - plaatselijke druk van gereedschappen;
trilling – van het hele lichaam of van hand en arm;
koude werkomgevingen.

Organisatorisch:

hoge eisen;
gebrek aan controle over de werkzaamheden;
weinig plezier in het werk;
repetitief werk;
hoog werktempo;
tijdsdruk;
gebrek aan steun van collega's en leidinggevenden.

Individueel:

medisch verleden;
fysieke gesteldheid;
leeftijd;
roken;
zwaarlijvigheid.

De kwetsbaarste werknemers

Handarbeiders, ongeacht opleidingsniveau, lopen het grootste risico aandoeningen aan het bewegingsapparaat te ontwikkelen. Zoals te verwachten hebben oudere werknemers in Europa meer problemen dan jongere werknemers.

Aandoeningen aan de bovenste ledematen - bekend als repetitive strain injuries (RSI) - komen meer voor bij vrouwen, voornamelijk vanwege het soort werk dat zij doen. Mensen met een onzekere arbeidstoekomst, zoals degenen met een arbeidscontract voor bepaalde tijd, hebben ook aanmerkelijk meer te maken met repetitief werk en werk in pijnlijke of vermoeiende houdingen.

Aandoeningen aan het bewegingsapparaat komen voor in alle beroepen en omstandigheden, maar bepaalde beroepsgroepen lopen meer risico.