Net als in andere sectoren is het ook in de vervoersector belangrijk om goed te kijken naar de werkomstandigheden wanneer men wil zorgen voor goed geschoolde en gemotiveerde arbeidskrachten. Een goed beheer van veiligheid op het werk heeft vele economische voordelen voor kleine zowel als grote ondernemingen. Enkele voorbeelden:
• minder verzuimdagen als gevolg van letsel
• minder schade aan voertuigen, apparatuur en goederen
• gemotiveerdere medewerkers en een betere dienstverlening
• minder onderzoeken en nazorg
Gevaren en risico's voor alle werknemers in het vervoer

Tot de belangrijkste fysieke gevaren en risico's behoren:
- blootstelling aan geluidstrillingen, langdurig werken in dezelfde houding, zoals lang zitten of staan;
- handmatige verrichtingen;
- werken in kleine ruimtes, inademen van dampen en gassen, omgaan met gevaarlijke stoffen (uitlaatgassen, vervoer van chemische stoffen, brandstof, blootstelling tijdens laden en lossen en bij rustpauzes, schoonmaakmiddelen, onderhoudswerk);
- klimaatomstandigheden (hitte, kou, tocht, regen, enz.) en temperatuurwisselingen;
- beperkte mogelijkheden voor ergonomisch aanpassen van werkomstandigheden en gezonde levensstijl.
• Uit onderzoek en nationale studies komt vermoeidheid naar voren als een veelvoorkomend gezondheidsprobleem in het vervoer.
De werkbelasting neemt toe, terwijl de invloed van werknemers op de organisatie van hun werk gering is. Verkeerstoename, monitoring op afstand, eisen van klanten en veranderingen in de organisatie van het werk kunnen dergelijke problemen verergeren. Werknemers in het vervoer werken ook vaker op onregelmatige tijden en moeten vaker lange dagen maken en op feestdagen en in het weekend werken, en zijn soms langdurig van huis.
• Geweld en intimidatie nemen toe in het vervoer, maar worden nauwelijks gerapporteerd. Werknemers in het vervoer moeten vaak noodgedwongen optreden als intermediairs bij organisatorische veranderingen die gevolgen hebben voor de service aan de klant. Daarnaast zijn er onvoldoende rapportageprocedures, preventieve maatregelen en routines voor nazorg.
• Veranderingen in de inhoud van banen zijn onder meer: een toenemend gebruik van nieuwe technologie – zoals tools voor planning en monitoring op afstand, boordcomputers, vereiste kennis van wetgeving en vreemde talen. Aan de andere kant wordt het werk eentoniger en zijn er minder mogelijkheden om te leren vergeleken met het gemiddelde voor de beroepsbevolking. | • Hoewel vrouwen in de sector nog altijd in de minderheid zijn, neemt hun participatie toe. De activiteiten op het gebied van gezondheid en veiligheid zijn echter nog altijd sterk gericht op mannen: het is moeilijk om het werk te combineren met de zorg voor het gezin, de fysieke werkbelasting is hoog en er zijn onvoldoende ‘vrouwvriendelijke’ voorzieningen. |
• De beroepsbevolking in het vervoer, met uitzondering van het luchtvervoer, vergrijst sneller dan de gemiddelde beroepsbevolking. In sommige subsectoren is er een tekort aan arbeidskrachten. | • Bij reizen over lange afstanden kunnen blootstelling aan zeldzame ziekten en ongedierte, verblijf in kleine ruimtes, plotselinge overgangen naar andere weersomstandigheden, gebrek aan sociale contacten, eentonigheid en langdurig van huis zijn nadelige invloed hebben. |
Meer informatie is te vinden in het rapport OSH in cijfers: Veiligheid en gezondheid op het werk in de vervoersector— een overzicht.
Gevaren en risico's voor werknemers in het spoorwegvervoer
De Europese waarnemingspost voor risico's van EU-OSHA heeft een rapport gepubliceerd dat betrekking heeft op de gehele vervoersector. Hierin worden voor de sector spoorwegvervoer in het bijzonder de volgende gevaren, risico's en OSH-kwesties genoemd:
| Subsector | Aandachtspunten |
| SPOORWEGVERVOER |  Veranderingen in werkorganisatie en uitbesteding van werk met als gevolg een zwaardere werkbelasting - Alleen werken
- Werktijden, ploegendiensten en weekendwerk
- Steeds meer vervoer over grote afstanden
- Ergonomie en werkplekontwerp
- Klimaatomstandigheden
|
VERVOER VAN GEVAARLIJKE GOEDEREN | - Risico van ongevallen, waaronder brand en explosies
- Blootstelling aan gevaarlijke stoffen, met name tijdens laden en lossen
- Risico van vallen van voertuigen en andere transportmiddelen
|
| ALLE | Door de specifieke combinatie van risico's, en combinaties van factoren als ergonomische risico's, stressfactoren in verband met de organisatie van het werk, lawaai, gevaarlijke stoffen, trillingen, ongebruikelijke werktijden, ver van huis en van een vaste werklocatie werken, gebrek aan voorzieningen, ingewikkelde werksituaties, de noodzaak van voortdurende aanpassing en de vele structurele veranderingen die zich voltrekken in de sector vormen toezicht en preventie in deze sector een bijzondere uitdaging. |
Meer informatie is te vinden in het rapport OSH in cijfers: Veiligheid en gezondheid op het werk in de vervoersector— een overzicht.
Gevaren en risico's voor werknemers in het luchtvervoer
De Europese waarnemingspost voor risico's van EU-OSHA heeft een rapport gepubliceerd dat betrekking heeft op de gehele vervoersector. Hierin worden voor de sector luchtvervoer in het bijzonder de volgende gevaren, risico's en OSH-kwesties genoemd:
| Subsector | Aandachtspunten |
| LUCHT | - Werktijden, ploegendiensten, onregelmatige werktijden

- Ergonomische omstandigheden, werken in kleine ruimtes, bijv. stewardessen
- Zwaar tillen en klimaatomstandigheden voor bagagemedewerkers
- Kosmische straling
- Aanpassing aan tijdverschillen bij langeafstandsvluchten, plotselinge overgangen naar andere weersomstandigheden
- Hogere eisen van klanten
- Tijdsdruk en lastige werkorganisatie voor luchtverkeersleiders
- Risico's van ongevallen, onder meer met voertuigen en door vallen
- Zeer hard lawaai en trillingen
|
| ALLE | Door de specifieke combinatie van risico's, en combinaties van factoren als ergonomische risico's, stressfactoren in verband met de organisatie van het werk, lawaai, gevaarlijke stoffen, trillingen, ongebruikelijke werktijden, ver van huis en van een vaste werklocatie werken, gebrek aan voorzieningen, ingewikkelde werksituaties, de noodzaak van voortdurende aanpassing en de vele structurele veranderingen die zich voltrekken in de sector vormen toezicht en preventie in deze sector een bijzondere uitdaging. |
Meer informatie is te vinden in het rapport OSH in cijfers: Veiligheid en gezondheid op het werk in de vervoersector— een overzicht.
Gevaren en risico's voor werknemers in het vervoer over water
De Europese waarnemingspost voor risico's van EU-OSHA heeft een rapport gepubliceerd dat betrekking heeft op de gehele vervoersector. Hierin worden voor de sector vervoer over water in het bijzonder de volgende gevaren, risico's en OSH-kwesties genoemd:
| Subsector | Aandachtspunten |
| VERVOER OVER WATER |  Migranten en een heterogene beroepsbevolking - Mannen en vrouwen hebben zeer verschillende banen en taken
- Besmettelijke ziekten
- Werken in kleine ruimtes en alleen werken
- Risico's door ontsmettingsgassen in containertransport
- Toenemend gebruik van binnenvaart voor goederenvervoer
- Toepasselijkheid van EU- en OSH-wetgeving op schepen onder buitenlandse vlag
- Toenemend vaartoerisme, dienstverlenende en administratieve beroepen worden niet gezien als banen in de vervoersector
|
VERVOER VAN GEVAARLIJKE GOEDEREN
| - Risico van ongevallen, waaronder brand en explosies
- Blootstelling aan gevaarlijke stoffen, met name tijdens laden en lossen
- Risico van vallen van voertuigen en andere transportmiddelen
|
| ALLE | Door de specifieke combinatie van risico's, evenals factoren als ergonomische risico's, stressfactoren in verband met de organisatie van het werk, lawaai, gevaarlijke stoffen, trillingen, ongebruikelijke werktijden, ver van huis en van een vaste werklocatie werken, gebrek aan voorzieningen, ingewikkelde werksituaties, de noodzaak van voortdurende aanpassing en de vele structurele veranderingen die zich voltrekken in de sector vormen toezicht en preventie in deze sector een bijzondere uitdaging. |
Meer informatie is te vinden in het rapport OSH in cijfers: Veiligheid en gezondheid op het werk in de vervoersector— een overzicht.
Aanbevelingen voor monitoring, onderzoek en preventie

In het rapport van EU-OSHA over feiten en cijfers in het vervoer zijn verscheidene aanbevelingen opgenomen voor monitoring, onderzoek en preventie in de sector:
• Verbreed het concept van een werknemer in het vervoer zodat rekening wordt gehouden met de grote verscheidenheid aan banen en functies, ook de vele banen en functies op het gebied van dienstverlening en administratie.
• Inventariseer de blootstellingen en risico's voor werknemers in het vervoer en neem daarin alle subsectoren en groepen werknemers mee.
• Het bewustzijn van bepaalde risico's, bijvoorbeeld van blootstelling aan gevaarlijke stoffen of het oplopen van besmettelijke ziekten, is mogelijk laag. Breng zaken die vaak over het hoofd worden gezien, onder de aandacht en zorg dat duidelijk is of zij in combinatie met elkaar extra gevaarlijk zijn.
• Door in de statistieken meer ongevallen op te nemen met voertuigen, treinen en schepen kan de situatie in de gehele EU aanzienlijk beter worden beoordeeld. Als het waar is dat bijna de helft van het totale aantal dodelijke ongevallen te maken heeft met voertuigen, wordt in sommige lidstaten een flink deel van de ongevallen buiten beschouwing gelaten. • Pak ongevallenrisico's aan met een breder concept waarin rekening wordt gehouden met de veelheid aan factoren die meespelen. | • Zorg voor betere toegang tot infrastructuur, rust- en pauzevoorzieningen en OSH-preventiediensten en voor toezicht op de gezondheid van werknemers in het vervoer. Statisch werk kan leiden tot onvoldoende lichamelijke activiteit; beperkte toegang tot gezonde voeding en korte rustpauzes met ontoereikende pauzevoorzieningen kunnen leiden tot ongezonde eetgewoonten, met als gevolg een groter risico van hart- en vaatproblemen en slaapapneu. |
• Bij veel banen in het vervoer zijn er ergonomische risico's en risico's die verband houden met de organisatie van complexe werkzaamheden. Pas risicobeoordeling en preventie op de werkplek zodanig aan dat met het totaal van deze risico's rekening wordt gehouden en kies voor een holistische benadering. Ook moet aandacht worden gegeven aan de individuele aanpasbaarheid van de uitrusting of de werkomgeving door de werknemers zelf (bijvoorbeeld in serviceruimten van vliegtuigen of treinen, of in de werkruimte van beroepschauffeurs). | • Zorg voor betere verslagleggingsprocedures voor gezondheidsproblemen en beroepsziekten bij werknemers in het vervoer. • Zorg voor goede rust- en pauzevoorzieningen en toegang tot gezondheidszorg. Werknemers zouden gebaat zijn bij initiatieven gericht op gezondheidsbevordering. • Ontwikkel instrumenten voor het monitoren van vermoeidheid en procedures voor vermoeidheidsbeheer. |
• Stel procedures op voor het rapporteren van geweld en ontwikkel preventiemaatregelen en nazorg bij ongevallen. Betrek bredere groepen bij maatregelen voor betere voorlichting, waaronder het grote publiek en afnemers van vervoersdiensten. | • De beroepsbevolking in het vervoer is aan het vergrijzen, met name in het wegvervoer en het openbaar vervoer. Dit vraagt om maatregelen op het gebied van de organisatie van het werk, aanpassing van de werkplaats en scholing — het gaat erom dat de vaardigheden van werknemers kunnen worden benut en dat hun inzetbaarheid behouden blijft. |
• Pas onderzoek, monitoring, preventie en gezondheidscontrole aan aan een steeds heterogenere beroepsbevolking, en houd daarbij rekening met de specifieke behoeften van vrouwen, migranten en deeltijdwerkers. | • Beoordeel de effecten van breder vervoersbeleid (bijv. maatregelen in verband met klimaatverandering, de bevordering van het gebruik van specifieke vormen van energie of het stimuleren van intermodale synergieën) op de gezondheid en veiligheid van betrokken werknemers in het transport. |
• Voer beleid op het gebied van werktijden in het wegvervoer ook door in andere subsectoren van het vervoer. | • Benut beleid op andere gebieden, zoals snelheidsbeperking in het vervoer binnen steden om de risico's voor werknemers in het vervoer verder te verkleinen. |
• Integreer OSH in de ongevallenpreventie in alle subsectoren van het vervoer en maak daarbij gebruik van de ervaringen en de kennis die zijn opgedaan met maatregelen voor veiligheid op de weg. | • Onderzoek het gebruik van technologische middelen voor het toezicht op en de controle van risico's, maar kijk daarbij ook in hoeverre deze negatieve gevolgen kunnen hebben voor de OSH van werknemers in het vervoer. |
Meer informatie over het beheer van OSH-risico's is te vinden in:
Praktische oplossingen
Casestudies
Risicobeoordeling
OSH in cijfers: Veiligheid en gezondheid op het werk in de vervoersector— een overzicht.
Go up