Europees Agentschap voor de veiligheid en de gezondheid op het werk
OSHA-netwerk
U bent hier:Home
→
Europese Waarnemingspost voor Risico’s
Info
Europese waarnemingspost voor risico's
Het doel van de Europese waarnemingspost voor risico's (ERO, European Risk Observatory) van EU-OSHA is het identificeren van nieuwe en opkomende risico's met betrekking tot de veiligheid en gezondheid op de werkplek, zodat preventieve maatregelen eerder kunnen worden getroffen en effectiever zijn. Om dit doel te bereiken, voorziet de ERO in een overzicht van veiligheid en gezondheid op de werkplek in Europa, beschrijft hij de trends en onderliggende factoren en anticipeert op veranderingen in werk en de waarschijnlijke gevolgen daarvan op de veiligheid en gezondheid op de werkplek
Missie
Naarmate onze gemeenschap zich ontwikkelt onder invloed van nieuwe technologie en veranderende economische en sociale omstandigheden, zijn ook onze werkplekken, werkmethoden en -processen voortdurend aan verandering onderhevig. Deze nieuwe situaties brengen nieuwe risico's en problemen met zich mee voor werknemers en werkgevers, die op hun beurt vragen om politieke, administratieve en technische maatregelen die een hoog niveau van veiligheid en gezondheid op de werkplek waarborgen.
'anticiperen op nieuwe en in opkomst zijnde risico's, of die nu verband houden met technische vernieuwingen of het gevolg zijn van sociale ontwikkelingen absoluut noodzakelijk is voor de beheersing daarvan. Dit vereist om te beginnen een permanente waarneming van de risico's, gebaseerd op de stelselmatige verzameling van wetenschappelijke gegevens en adviezen'.
In de strategie werd het Agentschap daarom verzocht een Europese waarnemingspost voor risico's in te stellen voor het uitvoeren van deze taken. In de huidige communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2007-2012 wordt opnieuw het belang benadrukt van het anticiperen op risico's en wordt de waarnemingspost van het Agentschap verzocht een reeks nieuwe initiatieven te ontplooien.
Hoe wij werken
De ERO voegt waarde toe door het verzamelen en analyseren van informatie en deze in context te plaatsen (met name in relatie tot de Europese sociale agenda en de communautaire strategie), het opsporen van trends om te 'anticiperen op verandering' en het effectief communiceren van de belangrijkste vraagstukken naar onze doelgroep: beleidsmakers en onderzoekers. We richten ons ook op het stimuleren van het debat en reflectie tussen belanghebbenden van EU-OSHA en het voorzien in een platform voor debat tussen deskundigen en beleidsmakers op verschillende niveaus.
De informatie die nodig is ter identificering van nieuwe en opkomende risico's kan afkomstig zijn van verschillende bronnen, zoals gegevens uit officiële registers, de onderzoeksliteratuur, deskundigenprognoses of enquêtegegevens. Om al deze potentiële informatiebronnen te kunnen bestrijken, organiseren we onze activiteiten rond vier centrale terreinen.
Anticiperen op risico's is de belangrijkste doelstelling die in de communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2007-2012 is vastgesteld voor de Europese waarnemingspost voor risico's. Na overleg en debat met deskundigen en belanghebben, hebben we overeenstemming bereikt over een
gebruiksdefinitie van "opkomende OSH-risico's": elk beroepsrisico dat zowel nieuw is als toeneemt.
Met ‘nieuw’ bedoelen we, dat :
het risico niet eerder bestond en wordt veroorzaakt door nieuwe processen, nieuwe technologieën, nieuwe soorten werkplekken of sociale of organisatorische wijzigingen; of,
een bestaand probleem nu voor het eerst wordt beschouwd als een risico in verband met een verandering in de sociale of publieke perceptie; of,
nieuwe wetenschappelijke kennis het mogelijk maakt een bestaand probleem te identificeren als een risico.
Het risco ‘neemt toe’, als:
het aantal gevaren dat leidt tot het risico, toeneemt; of
de blootstelling aan het gevaar dat leidt tot het risico toeneemt (blootstellingsniveau en/of het aantal mensen dat wordt blootgesteld); of
de gevolgen van het gevaar voor de gezondheid van werknemers ernstiger worden (ernst van de gevolgen voor de gezondheid en/of het aantal mensen dat betrokken raakt).
De eerste stappen naar identificatie van opkomende risico's zijn gezet door publicatie van vier prognoserapporten van deskundigen over fysieke, biologische, psychosociale en chemische opkomende risico's. Deze rapporten zijn opgesteld door deskundigen aan de hand van een Delphi-methode en hieraan is gevolg gegeven door diverse literatuurbeoordelingen en grondige rapporten ter verkenning van de toprisico's die in de deskundigenprognoses worden geïdentificeerd, zoals blootstelling op de werkplek aan nanomaterialen.
In de huidige communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2007-2012 wordt de Europese waarnemingspost voor risico's gevraagd ‘beter te anticiperen op risico's waaronder risico's van het gebruik van nieuwe technologieën, biologische risico's, complexe mens-machine interfaces en de effecten van demografische ontwikkeling’. Dit ondersteunt het initiatief van de waarnemingspost voor de lancering van een prospectief project, waarbij verschillende scenario's worden ontwikkeld om te onderzoeken wat de gevolgen kunnen zijn van technologische innovatie voor veiligheid en gezondheid op het werk in het jaar 2020. In het project wordt met name aandacht besteed aan 'groene banen' omdat de wens de economie 'groener' te maken het mogelijk maakt te anticiperen op potentiële nieuwe risico's van deze opkomende banen en ervoor te zorgen dat effectieve maatregelen worden getroffen ter voorkoming daarvan. De ontwikkelde scenario's stellen beleidsmakers in staat beter te beoordelen welke besluiten ze eventueel moeten nemen om een betere OSH-toekomst te realiseren.
Bedrijvenenquête (ESENER)
De Europese bedrijvenenquête over nieuwe en opkomende risico's (ESENER) van EU-OSHA onderzoekt hoe managers en vertegenwoordigers van werknemers denken over de manier waarop binnen hun werkplek wordt omgegaan met veiligheids- en gezondheidsrisico's.
Binnen de reikwijdte van risico's op de werkplek wordt in de enquête met name aandacht besteed aan het groeiende, en relatief nieuwe, terrein van de psychosociale risico's. Deze risico's, die gekoppeld zijn aan de manier waarop werk wordt ingedeeld, georganiseerd en beheerd, evenals aan de economische en sociale context van werk, leiden tot een hoger stressniveau en kunnen leiden tot een ernstige afname van de mentale en fysieke gezondheid.
In de enquête worden respondenten gevraagd naar de maatregelen die zijn genomen op de werkplek, de belangrijkste redenen om actie te ondernemen en de voornaamste obstakels. Vragen hebben betrekking op beheer van veiligheid en gezondheid in het algemeen, beheer van psychosociale risico's en ook de betrokkenheid van werknemers.
Met aparte vragen voor managers en voor vertegenwoordigers op het gebied van veiligheid en gezondheid omvat ESENER bijna 36.000 telefonische interviews met bedrijven van tien of meer werknemers in de particuliere en overheidssector in de 27 EU-lidstaten, Kroatië, Turkije, Noorwegen en Zwitserland.
De volledige ESENER-gegevensset is toegankelijk via het UK Data Archive (UKDA) van de University of Essex op http://www.data-archive.ac.uk/Introduction.asp. Iedereen die de gegevensbestanden wil gebruiken, moet zich eerst registreren bij UKDA. Informatie over de registratieprocedure is beschikbaar op http://www.data-archive.ac.uk/aandp/access/login.asp. Voor vragen over registratie of toegang tot de gegevens kunt u contact opnemen via help_[at]_esds.ac.uk.
Het archief bevat ook documentatie over de enquête en richtlijnen voor gebruikers van de gegevens. Voordat ze met de gegevens aan de slag gaan, wordt gebruikers aangeraden de aanvullende ondersteunende documentatie over de methodologie te lezen die op deze website beschikbaar is. Voorwaarden voor het gebruik van gegevens zijn beschikbaar op http://www.data-archive.ac.uk/orderingdata/termsandConditions.asp.
Alle werken waarin gebruik wordt gemaakt of wordt verwezen naar ESENER, moeten een bronvermelding opnemen in de vorm van bibliografische citaten in voetnoten of in het referentiegedeelte van publicaties. Evenzo moet in elke publicatie die geheel of gedeeltelijk is gebaseerd op ESENER, ongeacht of het een gedrukte elektronische versie of een uitzending betreft, melding worden gemaakt van het Europees Agentschap voor Veiligheid en Gezondheid op het Werk (EU-OSHA) en het UK Data Archive. Tevens moet er een verklaring in worden opgenomen dat EU-OSHA en het UK Data Archive geen verantwoordelijkheid dragen voor de verdere analyse of interpretatie van de gegevens.
Eenheid Waarnemingspost voor risico's Europees Agentschap voor de Veiligheid en de Gezondheid op het Werk Gran Via 33 E-48003
‘OSH in cijfers’: identificatie en analyse van trends
In dit gedeelte wordt informatie verstrekt over specifieke werknemersgroepen, blootstelling, gezondheidsresultaten en industriële sectoren op basis van de verzameling, analyse en consolidatie van bestaande harde gegevens uit nationale en internationale gegevensbronnen (monitorsysteem - Engelstalig), zoals:
arbeidskrachtenenquêtes
werknemersenquêtes
ongevallenregisters
beroepsziektenregisters
overlijdensregisters
blootstellingsregisters
De bronnen bestaan uit statistische en analytische achtergronddocumenten. De statistische bronnen bestaan uit een combinatie van administratieve registers en statistieken (beroepsziektenregisters, blootstellingsregisters), enquêtes, vrijwillige registratiesystemen en inspectierapporten. De combinatie van verschillende bronnen van niet-vergelijkbare gegevens, voorbeelden van slechts één lidstaat, eenmalige onderzoeken en onderzoeken van andere dan nationale officiële gegevens, draagt bij aan het opvullen van hiaten in kennis.
Het is de bedoeling een zo volledig mogelijk, op bewijsmateriaal gebaseerd beeld te schetsen van de potentiële OSH-kwesties, risico's en gezondheidseffecten met betrekking tot de geselecteerde onderwerpen en om aanbevelingen te doen voor onderzoek, beleid en praktijk. Deze rapporten weerspiegelen het hoofddoel van de Europese waarnemingspost voor risico's: het vroegtijdig identificeren van opkomende trends en risico's op de werkplek om bij te dragen aan het toewijzen van middelen en het mogelijk maken van tijdige en effectieve interventies.
De reeks 'OSH in cijfers' vormt ook een aanvulling op de brede selectie voorbeelden van goede praktijken die het Agentschap sinds de oprichting ervan heeft verzameld. Waar informatie over goede praktijken beschikbaar is, worden koppelingen naar die informatie aangeboden. Over sommige onderwerpen is meer gedetailleerde informatie van lidstaten beschikbaar. Waar dit het geval is, worden aparte nationale rapporten aangeboden.
Coördinatie van OSH-onderzoek in de EU bevorderen
De Europese waarnemingspost voor risico's stelt zich ten doel de coördinatie van OSH-onderzoek binnen geheel de EU te bevorden. OSH-onderzoek wordt in alle lidstaten door een groot aantal organisaties uitgevoerd of gefinancierd, maar is –evenals op andere terreinen– vaak te gefragmenteerd, wat betekent dat schaarse middelen mogelijk niet op de voordeligste manier worden ingezet.
De werkzaamheden van de waarnemingspost op het gebied van onderzoekscoördinatie zijn begonnen toen in de communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie 2002-2006 werd gesteld, dat het Agentschap 'een sturende rol zou moeten spelen in bewustmakings- en anticiperende acties' en het belang werd benadrukt van de coördinatie en praktische relevantie van OSH-onderzoek, met name op het gebied van nieuwe en opkomende risico's: 'Voor de beheersing van nieuwe en in opkomst zijnde risico's, of die nu verband houden met technische vernieuwingen of het gevolg zijn van sociale ontwikkelingen, is het absoluut noodzakelijk daarop te anticiperen (…). Dit vereist een coherente aanpak van het onderzoek: de onderzoeksinstellingen zouden hun respectieve programma's moeten coördineren, deze richten op de oplossing van praktische problemen die zich op de werkplek voordoen en voorbereidingen treffen voor de overdracht van de onderzoeksresultaten aan de ondernemingen, met name het MKB.'
Als een eerste stap stelde het Agentschap op verzoek van de Commissie een rapport inzake OSH-onderzoeksprioriteiten in de EU op. Het rapport werd intern opgesteld en ter advies voorgelegd aan het netwerk van focal points van het Agentschap, EU-netwerken van deskundigen en internationale OSH-organisaties. In december 2005 organiseerde de waarnemingspost een seminar ter consolidatie van de conclusies uit het rapport en om de belangrijkste OSH-onderzoeksinstituten van de EU bijeen te brengen. Dit was het eerste van een reeks seminars die de waarnemingspost in verschillende lidstaten organiseerde en waarin werd gezocht naar manieren voor meer samenwerking op het niveau van onderzoeksprogramma's.
Het rapport diende ook als input voor de tweede Communautaire gezondheids- en veiligheidsstrategie (2007-2012) en had een belangrijke invloed op het vaststellen van prioriteitsterreinen, zoals wordt opgemerkt in de gedeelten over nieuwe en opkomende risico's; in die mate zelfs dat het Agentschap in deze strategie specifiek werd gevraagd 'nationale instellingen die zich bezighouden met onderzoek naar gezondheid en veiligheid ertoe aan te zetten gemeenschappelijke prioriteiten vast te stellen, resultaten uit te wisselen en in hun onderzoeksprogramma's rekening te houden met de behoeften inzake de gezondheid en veiligheid op het werk.'.
In 2005 speelde de waarnemingspost ook een centrale rol bij de ontwikkeling van een voorstel voor oprichting van een consortium van belangrijke onderszoeksinstellingen, dat de coördinatie in het onderzoek naar nieuwe en opkomende risico's moest bevorderen. Het New OSH ERA consortium, onder leiding van het Finse instituut voor gezondheid op het werk, slaagde erin financiering te verkrijgen van het zesde kaderprogramma voor activiteiten op het gebied van onderzoek en in de vier projectjaren (2006-2010) speelde het Agentschap een belangrijke rol in het realiseren van de ambitieuze doelstellingen hiervan.
De komende jaren blijft het Agentschap de coördinatie van OSH-onderzoek stimuleren, zowel door te zoeken naar consensus over gezamenlijke prioriteitsonderwerpen tussen de belangrijkste spelers –inclusief een beoordeling van het rapport inzake OSH-onderzoeksprioriteiten in de EU van 2005–, als door nauw samen te werken met de lidstaten en belangrijke internationale netwerken en organisaties, zoals PEROSH, IAO, WGO of NIOSH.
Esener geeft inzicht in het beheer van veiligheid en gezondheid op de werkplek, psychosociale risico’s en werknemersparticipatie – een samenvatting van vier aanvullende analyseverslagen
