Πρόβλεψη νέων και αναδυόμενων κινδύνων

Η πρόβλεψη των κινδύνων είναι το βασικό έργο του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Κινδύνων σύμφωνα με την κοινοτική στρατηγική 2007-2012. Ύστερα από διαβούλευση και συζήτηση με τους εμπειρογνώμονες και τους ενδιαφερόμενους, προέκυψε ο ακόλουθος

ορισμός εργασίας των "«αναδυόμενων κινδύνων ΕΑΥ»":
οι κίνδυνοι που είναι νέοι και αυξανόμενοι
.

«Νέος» ‘κίνδυνος’ σημαίνει ότι:

Ο κίνδυνος είναι ‘αυξανόμενος’ εάν:

Τα πρώτα βήματα προσδιορισμού των αναδυόμενων κινδύνων έγιναν με τη δημοσίευση τεσσάρων εκθέσεων πρόβλεψης εμπειρογνωμόνων οι οποίες κάλυπταν τους φυσικούς, βιολογικούς, ψυχοκοινωνικούς και χημικούς αναδυόμενους κινδύνους. Οι εν λόγω εκθέσεις προέκυψαν κατόπιν διαβούλευσης εμπειρογνωμόνων μέσω της μεθόδου Delphi (μέθοδος των Δελφών). Στη συνέχεια εκπονήθηκαν πολυάριθμες βιβλιογραφικές επισκοπήσεις και εμπεριστατωμένες εκθέσεις με στόχο τη διερεύνηση των κυριότερων κινδύνων που προσδιορίστηκαν στις προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων, όπως η έκθεση σε νανοϋλικά στον χώρο εργασίας.

Η ισχύουσα κοινοτική στρατηγική 2007-2012 καλεί το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των Κινδύνων ‘«να βελτιώσει την πρόβλεψη των κινδύνων προκειμένου να συμπεριληφθούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες, οι βιολογικοί κίνδυνοι, οι σύνθετες διεπαφές ανθρώπου-μηχανής και οι επιπτώσεις της δημογραφικής εξέλιξης»’. Έτσι ενισχύεται η πρωτοβουλία ’του Παρατηρητηρίου να ξεκινήσει ένα έργο πρόβλεψης για την ανάπτυξη διαφόρων σεναρίων διερεύνησης του πιθανού αντίκτυπου των τεχνολογικών καινοτομιών στην επαγγελματική ασφάλεια και υγεία μέχρι το έτος 2020. Το έργο θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη «πράσινων θέσεων εργασίας» καθώς η ώθηση για την ανάπτυξη «πράσινης» οικονομίας ευνοεί την πρόβλεψη πιθανών νέων κινδύνων σε αυτές τις υπό διαμόρφωση θέσεις εργασίας καθώς και τη θέσπιση αποτελεσματικών μέτρων πρόληψης των κινδύνων. Τα σενάρια που αναπτύχθηκαν αναμένεται να βοηθήσουν τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής να αξιολογούν καλύτερα τις αποφάσεις που καλούνται να λαμβάνουν με γνώμονα τη διαμόρφωση ενός καλύτερου μέλλοντος για την ΕΑΥ.

Η έρευνα για τις επιχειρήσεις (ESENER)

Μεταξύ των διαφόρων κινδύνων που ελλοχεύουν στον χώρο εργασίας, η έρευνα εστιάζει ιδίως στους αυξανόμενους –και σχετικά νέους– ψυχοκοινωνικούς κινδύνους. Οι εν λόγω κίνδυνοι, οι οποίοι σχετίζονται με τον τρόπο σχεδιασμού, οργάνωσης και διαχείρισης της εργασίας, καθώς και με το οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιό της, συνεπάγονται αυξημένα επίπεδα άγχους και μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή επιδείνωση της ψυχικής και σωματικής υγείας.

Στο πλαίσιο της έρευνας, οι ερωτώμενοι απαντούν σε ερωτήσεις σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται στον χώρο εργασίας, για τα βασικά κίνητρα ανάληψης δράσης και για τα σημαντικότερα εμπόδια που παρουσιάζονται. Οι ερωτήσεις καλύπτουν γενικά τη διαχείριση της υγείας και της ασφάλειας και ειδικότερα τη διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων, καθώς επίσης και τη συμμετοχή των εργαζομένων.

Με ξεχωριστές συνεντεύξεις για τους εκπροσώπους της διοίκησης και τους εκπροσώπους των εργαζομένων σε θέματα ασφάλειας και υγείας, η έρευνα ESENER περιλαμβάνει περίπου 36.000 τηλεφωνικές συνεντεύξεις, καλύπτοντας επιχειρήσεις του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα με τουλάχιστον δέκα εργαζόμενους στα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και στην Κροατία, στην Τουρκία, στη Νορβηγία και στην Ελβετία.

Σχετικά με την έρευνα

Μάθετε περισσότερα για τα βασικά χαρακτηριστικά του έργου και τους στόχους του. Πώς στηρίζει τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, τους ερευνητές, τους χώρους εργασίας και τις λοιπές δραστηριότητες του EU-OSHA.

Μεθοδολογία

Μάθετε για τον σχεδιασμό της έρευνας και τον τρόπο διεξαγωγής της.  Ενημερωθείτε για τον πληθυσμό και τη μονάδα ανάλυσης της έρευνας, τους ερωτώμενους, τη στρατηγική δειγματοληψίας, τη διαμόρφωση των ερωτηματολογίων, τη διεξαγωγή της έρευνας στο πεδίο, τη μετάφραση, την ανάλυση και την υποβολή έκθεσης.

Τεκμηρίωση

Μεταφορτώστε εκθέσεις, ερωτηματολόγια, κ.λπ.

Περισσότερες πληροφορίες

• Πληροφορίες για τους ερευνητές

Η πρόσβαση στα πλήρη δεδομένα της έρευνας ESENER είναι δυνατή μέσω του αρχείου δεδομένων του πανεπιστημίου του Essex του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Data Archive - UKDA) που βρίσκεται στον δικτυακό τόπο http://www.esds.ac.uk/findingData/snDescription.asp?sn=6446&key=esener. Η πρόσβαση στα αρχεία δεδομένων προϋποθέτει εγγραφή των χρηστών στο UKDA. Πληροφορίες για τη διαδικασία εγγραφής διατίθενται στον δικτυακό τόπο http://www.data-archive.ac.uk/aandp/access/login.asp. Για τυχόν ερωτήσεις και απορίες σχετικά με την εγγραφή ή την πρόσβαση στα δεδομένα, μπορείτε να επικοινωνείτε με την ηλεκτρονική διεύθυνση help_[at]_esds.ac.uk.

Το αρχείο παρέχει επίσης πρόσβαση στην τεκμηρίωση της έρευνας και σε οδηγίες που απευθύνονται στους χρήστες των δεδομένων. Συνιστάται στους χρήστες να διαβάσουν τη συνοδευτική τεκμηρίωση που παρέχεται στον συγκεκριμένο δικτυακό τόπο σχετικά με τη μεθοδολογία, προτού χρησιμοποιήσουν τα δεδομένα. Οι όροι και οι προϋποθέσεις χρήσης των δεδομένων διατίθενται στον δικτυακό τόπο http://www.data-archive.ac.uk/orderingdata/termsandConditions.asp.

Σε περίπτωση χρησιμοποίησης της έρευνας ESENER ή παραπομπής σε αυτήν, παρακαλείσθε να αναφέρετε τη σχετική πηγή στις υποσημειώσεις ή στη βιβλιογραφία. Ομοίως, κάθε δημοσίευση, έντυπη, ηλεκτρονική, ή ραδιοτηλεοπτικώς μεταδιδόμενη, η οποία βασίζεται εν όλω ή εν μέρει στην έρευνα ESENER, πρέπει να περιλαμβάνει αναφορά στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA) και στο UKDA. Πρέπει επίσης να συνοδεύεται από δήλωση στην οποία να αναφέρεται ρητώς ότι ο EU-OSHA και το UKDA δεν φέρουν καμία ευθύνη για την περαιτέρω ανάλυση ή ερμηνεία των δεδομένων.

• Πληροφορίες για τα μέσα ενημέρωσης
• Γενικές πληροφορίες

Risk Observatory Unit
European Agency for Safety and Health at Work

Gran Via 33

E-48003

«Η ΕΑΥ σε αριθμούς»: προσδιορισμός και ανάλυση τάσεων

Στην ενότητα αυτή παρέχονται πληροφορίες για συγκεκριμένες ομάδες εργαζομένων, κατηγορίες έκθεσης, επιδράσεις στην υγεία και επαγγελματικούς κλάδους, οι οποίες προκύπτουν από τη συλλογή, ανάλυση και ενοποίηση των υφιστάμενων ποσοτικών (hard) δεδομένων που προέρχονται τόσο από εθνικές όσο και από διεθνείς πηγές δεδομένων (σύστημα παρακολούθησης - διαθέσιμο μόνο στα αγγλικά) όπως:

Πηγές αποτελούν τόσο στατιστικά όσο και αναλυτικά έγγραφα αναφοράς. Οι πηγές στατιστικών στοιχείων συνίστανται σε έναν συνδυασμό διοικητικών μητρώων και στατιστικών στοιχείων (μητρώα επαγγελματικών ασθενειών, μητρώα έκθεσης), ερευνών, συστημάτων εθελοντικής αναφοράς και εκθέσεων επιθεώρησης. Τα κενά που στις διαθέσιμες γνώσεις καλύπτονται μέσω του συνδυασμού των διαφόρων πηγών με μη συγκρίσιμα δεδομένα, παραδείγματα προερχόμενα από ένα μόνο κράτος μέλος, μελέτες που διεξάγονται μία μόνο φορά και εθνικές μελέτες τρίτων χωρών που περιέχουν επίσημα στοιχεία.

Στόχος είναι η παροχή μιας βάσης τεκμηρίωσης και μιας όσο το δυνατόν πληρέστερης εικόνας των δυνητικών ζητημάτων ΕΑΥ, των κινδύνων και των επιπτώσεων στην υγεία όσον αφορά τα επιλεγμένα θέματα, καθώς και η διατύπωση συστάσεων σε επίπεδο έρευνας, πολιτικής και πρακτικής.
Οι εκθέσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τον βασικό στόχο του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Κινδύνων: τον έγκαιρο εντοπισμό αναδυόμενων τάσεων και κινδύνων στην εργασία με στόχο την καλύτερη διάθεση των πόρων και την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη παρέμβαση.

Η «ΕΑΥ σε αριθμούς» συμπληρώνει επίσης τη μεγάλη ποικιλία επιλεγμένων ορθών πρακτικών που έχει συγκεντρώσει ο Οργανισμός από την εποχή της ίδρυσής του. Όπου υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες για ορθές πρακτικές, υπάρχουν και συνδέσεις προς αυτές.
Για ορισμένα θέματα τα κράτη μέλη παρέχουν αναλυτικότερες πληροφορίες. Σε αυτήν την περίπτωση, διατίθενται ξεχωριστές εθνικές εκθέσεις.

Βελτίωση του συντονισμού της έρευνας στον τομέα της ΕΑΥ στην ΕΕ

Στόχος του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Κινδύνων είναι η βελτίωση του συντονισμού της έρευνας στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλειας και υγείας (ΕΑΥ) σε ολόκληρη την ΕΕ. Πολλοί είναι οι φορείς που διεξάγουν, ή χρηματοδοτούν, έρευνα στον τομέα της ΕΑΥ σε όλα τα κράτη μέλη, όμως –­–όπως και σε άλλους τομείς–– η έρευνα είναι συχνά κατακερματισμένη, με αποτέλεσμα οι λιγοστοί πόροι να μην αξιοποιούνται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Το έργο του Παρατηρητηρίου ’στον τομέα του συντονισμού της έρευνας ξεκίνησε όταν η κοινοτική στρατηγική για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία 2002-2006 κάλεσε τον Οργανισμό «να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη σε αυτές τις ενέργειες ευαισθητοποίησης και πρόβλεψης» και υπογράμμισε τη σημασία του συντονισμού και της πρακτικής σκοπιμότητας της έρευνας στον τομέα της ΕΑΥ, ιδίως όσον αφορά τους νέους και αναδυόμενους κινδύνους: '«Είναι απαραίτητο να ελεγχθεί η πρόβλεψη νέων και αναδυόμενων κινδύνων, είτε πρόκειται για αυτούς που συνδέονται με τις τεχνικές καινοτομίες, είτε για αυτούς που προκύπτουν από τις κοινωνικές εξελίξεις (…). Απαιτείται επίσης μια συνεκτική προσέγγιση της έρευνας: οι ερευνητικοί οργανισμοί αναμένεται να συντονίσουν τα αντίστοιχα προγράμματά τους, να θέσουν ως στόχους των προγραμμάτων την επίλυση των πρακτικών προβλημάτων που τίθενται στο χώρο εργασίας και να προετοιμάσουν τη μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας στις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στις ΜΜΕ.»

Ως πρώτο βήμα, και κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής,’ ο Οργανισμός συνέταξε έκθεση για τις προτεραιότητες της έρευνας στον τομέα της ΕΑΥ εντός της ΕΕ. Η έκθεση εκπονήθηκε από τον Οργανισμό και διανεμήθηκε για διαβούλευση στο ’δίκτυο σημείων επαφής του Οργανισμού, στα δίκτυα εμπειρογνωμόνων της ΕΕ και στους διεθνείς φορείς ΕΑΥ. Τον Δεκέμβριο του 2005, το Παρατηρητήριο οργάνωσε σεμινάριο για τη συγκεφαλαίωση των συμπερασμάτων ’της έκθεσης στο οποίο συμμετείχαν οι βασικότεροι ερευνητικοί φορείς στον τομέα της ΕΑΥ από ολόκληρη την ΕΕ. Το σεμινάριο αυτό ήταν το πρώτο μιας σειράς σεμιναρίων που οργανώθηκαν από το Παρατηρητήριο σε διάφορα κράτη μέλη με σκοπό την εξεύρεση τρόπων για την ενίσχυση της μεταξύ τους συνεργασίας σε επίπεδο ερευνητικών προγραμμάτων.

Η έκθεση συνεισέφερε επίσης στη δεύτερη κοινοτική στρατηγική για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία (2007-2012), επηρεάζοντας καθοριστικά τον προσδιορισμό τομέων προτεραιότητας, όπως προκύπτει από τις ενότητες που αφορούν τους νέους και αναδυόμενους κινδύνους, καθώς η εν λόγω στρατηγική κάλεσε συγκεκριμένα τον Οργανισμό «να προωθήσει, μεταξύ των εθνικών ιδρυμάτων έρευνας για την υγεία και την ασφάλεια, την κατάρτιση κοινών προτεραιοτήτων, την ανταλλαγή των αποτελεσμάτων και τη συνεκτίμηση των αναγκών όσον αφορά την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία στα προγράμματα έρευνας».

Κατά τη διάρκεια του 2005, το Παρατηρητήριο συνέβαλε καθοριστικά στη διατύπωση πρότασης περί σύστασης κοινοπραξίας βασικών ερευνητικών φορέων με σκοπό την προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας για τους νέους και τους αναδυόμενους κινδύνους. Η νέα κοινοπραξία ΕΧΕ στον τομέα της ΕΑΥ, με επικεφαλής το φινλανδικό ινστιτούτο για την επαγγελματική υγεία, κατόρθωσε να λάβει χρηματοδότηση από το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας, και κατά τη διάρκεια των τεσσάρων ετών υλοποίησης του έργου (2006-2010) ο Οργανισμός συνέβαλε καθοριστικά στην επίτευξη των φιλόδοξων στόχων του.

Κατά τα επόμενα χρόνια, ο Οργανισμός θα εξακολουθήσει να στηρίζει τον συντονισμό της έρευνας στον τομέα της ΕΑΥ, επιδιώκοντας συναίνεση σε κοινά θέματα προτεραιότητας για όλους τους βασικούς φορείς ––συμπεριλαμβανομένης της αναθεώρησης της έκθεσης για τις προτεραιότητες της κοινοτικής έρευνας στον τομέα της ΕΑΥ του 2005–– και ενισχύοντας τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τα βασικά διεθνή δίκτυα και τους σημαντικότερους διεθνείς φορείς όπως οι PEROSH, ΔΟΕ, ΠΟΥ και NIOSH.